ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜਿਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਸਹੀ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੋ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ਾਰਾ (ਭਰਪਾਈ) ਵੀ ਹੈ, (ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ)

عَنِ ‌ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا:
أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ، كَانُوا قَدْ قَتَلُوا وَأَكْثَرُوا، وَزَنَوْا وَأَكْثَرُوا، فَأَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا: إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو إِلَيْهِ لَحَسَنٌ، لَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً، فَنَزَلَ {وَالَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللهِ إِلَهًا آخَرَ وَلا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللهُ إِلا بِالْحَقِّ وَلا يَزْنُونَ}[الفرقان: 68]، وَنَزَلَت: {قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللهِ} [الزمر: 53].
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 4810]

ਅਬਦੁੱਲਾ ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ:
ਕੁੱਝ ਮੁਸ਼ਰਿਕ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਿਨਾ (ਬਦਕਾਰੀ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜਿਸ ਗੱਲ ਵੱਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਸਹੀ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜੋ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਫ਼ਾਰਾ (ਭਰਪਾਈ) ਵੀ ਹੈ, (ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ)। ਸੋ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਆਇਤ ਉੱਤਰੀ: {ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲੋ-ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਇਸ਼ਟ ਨੂੰ (ਮਦਦ ਲਈ) ਨਹੀਂ ਪੁਕਾਰਦੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਹਰਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਜ਼ਿਨਾਖੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੋਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ।}[ਸੂਰਤ ਅਲ-ਫੁਰਕਾਨ: 68] ਅਤੇ ਇਹ ਆਇਤ ਵੀ ਉੱਤਰੀ: {(ਹੇ ਨਬੀ ਸ.! ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਫ਼ਰਮਾਨ ਹੈ) ਹੇ ਮੇਰੇ ਉਹ ਬੰਦੇ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਕੀਤਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤੇ ਹਨ), ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ।} [ਸੂਰਤ ਅਜ਼-ਜ਼ੁਮਰ: 53]
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 4810]

ਵਿਆਖਿਆ

ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਰਿਕ ਆਦਮੀ ਹਜ਼ਰਤ ਨਬੀ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤ ਕਤਲ ਤੇ ਜ਼ਿਨਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਬੀ ﷺ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ:"ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਇਸਲਾਮ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਾਲੀਮਾਂ ਵੱਲ ਸਾਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਜੋ ਸ਼ਿਰਕ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਗੁਨਾਹ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਤਲ ਤੇ ਜ਼ਿਨਾ) ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ, ਕੀ ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਕਫ਼ਫ਼ਾਰਾ (ਮਾਫੀ ਦਾ ਰਸਤਾ) ਹੈ?"
ਇਸ ਉਤੇ ਦੋ ਆਯਤਾਂ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਇਹ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੌਬਾ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਨਾਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।ਜੇਕਰ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੇ ਮਾਫੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੁਫ਼ਰ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਾ ਹੋ ਸਕਦੇ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਫ਼ਜੀਲਤ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰਵਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
2. ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਆਪਣਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਹਿਮਤ, ਮਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼।
3. ਸ਼ਿਰਕ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਬਿਨਾ ਹੱਕ ਦੇ ਜਾਨ ਮਾਰਨਾ ਮਨਾਹੀ, ਜਿਨਾ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਗੁਨਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ।
4. ਸੱਚੀ ਤੌਬਾ ਜੋ ਖ਼ਾਲਿਸੀ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ।
5. ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਹਿਮਤ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ।