ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਦੱਸਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللهُ بِهِ الْخَطَايَا، وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ؟» قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللهِ قَالَ: «إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ، وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى الْمَسَاجِدِ، وَانْتِظَارُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ، فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 251]

ਇਸ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਪੜਤਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ.

ਅਬੂ ਹੁਰੈਰਹ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ:
«ਕੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਨਾ ਦੱਸਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਬੁਲੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?»ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਜ਼ੁ ਕੀਤੀ: “ਹਾਂ, ਯਾ ਰਸੂਲੱਲਾਹ ﷺ!”ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਰਸ਼ਾਦ ਫਰਮਾਇਆ:«ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਕਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੁਜ਼ੂ ਕਰਨਾ,ਮਸਜਿਦ ਵੱਲ ਵਧੇ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਵਧੀਕ ਤਾਦਾਦ,ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਾ —ਇਹੀ ਰਬਾਤ (ਅਸਲ ਜਿਹਾਦ) ਹੈ।» (ਰਵਾਇਤ: ਸਾਹੀਹ ਮੁਸਲਿਮ)
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 251]

ਵਿਆਖਿਆ

ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਬਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ: **ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਅਮਲ ਦੱਸਾਂ ਜੋ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੀ ਮਾਫੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੰਨਤ ਵਿੱਚ ਦਰਜੇ ਉੱਚੇ ਕਰਦੇ ਹਨ?**
ਸਾਹਾਬਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ:
ਪਹਿਲਾ: ਵੁਜ਼ੂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਮਿਲੇ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਪਵੇ।
ਦੂਜਾ: ਮਸਜਿਦਾਂ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਦਮ ਚੱਲਣਾ — ਜੋ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵਧੇਰੇ ਵਾਰ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨਾ।
ਤੀਜਾ: ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ, ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਜਮਾਤ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨਮਾਜ਼ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਚ ਹੀ ਦੂਜੀ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ।
ਫਿਰ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ ਅਮਲ ਸੱਚੇ ਰਿਬਾਤੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰੂਹ ਵੱਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਫ਼ਸ ਦੀ ਖ਼ੁਆਹਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ੱਕ ਅਤੇ ਫਿਤਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਹਿੰਸੇਸ਼ੀਨ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਵੱਡਾ ਜਿਹਾਦ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਰਿਬਾਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਅਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਬੜੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਫਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੀ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ,
2. ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਬਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜਗਾਈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੜਾ ਇਨਾਮ ਦੱਸ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਟੀਵੇਟ ਕੀਤਾ।
3. ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਬਣਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਮਾਮਲਾ ਸੌਖਾ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
4. ਨੋਵਵੀ ਰਹਿਮਾਹੁੱਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹੀ ਰਿਬਾਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ਰਿਬਾਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਨਫ਼ਸ ਨੂੰ ਇਸ ਇਬਾਦਤ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਬਾਤ ਹੈ। ਇਹ ਜਿਹਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਭਵ ਤੇ ਆਸਾਨ ਰਿਬਾਤ ਹੈ।
5. ਸ਼ਬਦ "ਅਲ-ਰੁਬਾਤ" ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ "ਅਲ" ਨਾਲ ਮੁਰੱਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।