ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਤਹਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ:
كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، إِذْ سَمِعَ وَجْبَةً، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَدْرُونَ مَا هَذَا؟» قَالَ: قُلْنَا: اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: «هَذَا حَجَرٌ رُمِيَ بِهِ فِي النَّارِ مُنْذُ سَبْعِينَ خَرِيفًا، فَهُوَ يَهْوِي فِي النَّارِ الْآنَ حَتَّى انْتَهَى إِلَى قَعْرِهَا».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2844]

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਅਸੀਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਕੁੱਝ ਗਿਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਗਈ। ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ: ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਇਹ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਗਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਤਹਿ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।"
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2844]

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਇੰਜ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਉੱਪਰੋਂ ਨੀਚੇ ਗਿਰੀ ਹੋਵੇ। ਸੋ, ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਹਾਬੀਆਂ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮ) ਤੋਂ ਇਸ ਆਵਾਜ਼ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰਸੂਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਇਸ 'ਤੇ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਆਵਾਜ਼ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਹੰਨਮ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹੁਣ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਹਿ (ਤਲ) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣੀ ਹੈ।

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਆਖ਼ਰਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਜਹੰਨਮ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ।
2. ਜਿਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਲਮ (ਗਿਆਨ) ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣਾ ਮੁਸਤਹੱਬ (ਪਸੰਦੀਦਾ/ਵਧੇਰੇ ਚੰਗਾ) ਹੈ।
3. ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਤਾਦ (ਅਧਿਆਪਕ) ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ।