हदीस: नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले जकातुल् फित्र प्रत्येक मुस्लिम, दास र स्वतन्त्र, पुरुष र महिला, साना र वृद्धमाथि अनिवार्य गर्नुभएको छ र मानिसहरूलाई ईदको नमाजको लागि निस्कनु अघि नै चुक्ता गर्ने आदेश दिनुभएको छ।

عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ:
فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَكَاةَ الفِطْرِ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ، عَلَى العَبْدِ وَالحُرِّ، وَالذَّكَرِ وَالأُنْثَى، وَالصَّغِيرِ وَالكَبِيرِ مِنَ المُسْلِمِينَ، وَأَمَرَ بِهَا أَنْ تُؤَدَّى قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ.
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 1503]

अब्दुल्लाह बिन उमर (रजियल्लाहु अन्हुमा) ले वर्णन गरेका छन्:
"नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले जकातुल् फित्र प्रत्येक मुस्लिम, दास र स्वतन्त्र, पुरुष र महिला, साना र वृद्धमाथि अनिवार्य गर्नुभएको छ र मानिसहरूलाई ईदको नमाजको लागि निस्कनु अघि नै चुक्ता गर्ने आदेश दिनुभएको छ।"
[सही] - [मुत्तफकुन अलैहि] - [सही बुखारी - 1503]

व्याख्या

नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले रमजानको समाप्ति पश्चात् 'जकात-उल-फित्र' अनिवार्य गर्नुभएको छ, जसको निर्धारित मात्रा 'एक साअ' अर्थात् 'चार मुद' बराबर हुन्छ। 'मुद्': वास्तवमा यो एक औसत व्यक्तिको दुवै हत्केला (अञ्जुली) भरिने मात्राको खजुर वा जौको मापन हो। 'जकात-उल-फित्र' प्रत्येक त्यस्तो मुस्लिममाथि अनिवार्य छ, जससँग आफ्नो र आफ्नो परिवारको निम्ति एक दिन र एक रातका लागि पर्याप्त भोजन उपलब्ध छ; चाहे ऊ स्वतन्त्र नागरिक होस् वा दास, पुरुष होस् वा महिला, बालक होस् वा वृद्ध। प्रत्येक व्यक्तिले आफ्नो र आफ्नो परिवारका सम्पूर्ण सदस्यहरूको तर्फबाट जकात-उल-फित्र भुक्तान गर्नुपर्दछ। र उहाँले ईदको नमाजको लागि बाहिर निस्कनु अघि नै जकात उल फित्र तिर्न आदेश दिनुभयो।

हदीसका केही फाइदाहरू

1. जकातुल फित्र प्रत्येक मुस्लिम, बालक र वृद्ध, स्वतन्त्र र दासमाथि अनिवार्य छ। यो प्रदान गर्ने काम अभिभावक वा मालिकले गर्नुपर्छ। व्यक्तिले आफ्नो, आफ्ना सन्तान र पालनपोषण अनिवार्य भएका सबैको तर्फबाट जकातुल फित्र तिर्नुपर्नेछ।
2. गर्भमा रहेको बच्चाको लागि जकात अल-फित्र अनिवार्य छैन, तर दिनु राम्रो मानिन्छ।
3. जकातुल्-फित्रमा त्यही वस्तु दिनुपर्छ, जुन मानिसहरूको सामान्य दैनिक उपभोग गर्ने आधारभूत खाद्य पदार्थ हुन्छ।
4. ईदको नमाजभन्दा पहिले जकात उल फित्र तिर्न अनिवार्य छ। ईदको बिहान तिर्न राम्रो हो। एक वा दुई दिन अगाडि पनि तिर्न सकिन्छ।