Ҳадис: Ҳар гоҳ ки инсон бимирад, ҳамаи аъмолаш қатъ мешавад (савобаш қатъ мегардад), магар аз се чиз: Садақаи ҷория, илме, ки аз он манфиат бардошта мешавад, Фарзанди солеҳе, ки барои ӯ дуо мекунад

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ:
«إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 1631]

Аз Абуҳурайра (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки Паёмбари Аллоҳ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд:
"Ҳар гоҳ ки инсон бимирад, ҳамаи аъмолаш қатъ мешавад (савобаш қатъ мегардад), магар аз се чиз: Садақаи ҷория, илме, ки аз он манфиат бардошта мешавад, Фарзанди солеҳе, ки барои ӯ дуо мекунад."
[Саҳеҳ] - [رواه مسلم] - [Саҳеҳ Муслим - 1631]

Шарҳ

Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) хабар доданд, ки амали инсон бо марги ӯ қатъ мегардад, дигар савобе ба ӯ намерасад, магар дар се ҳолат, ки дар онҳо худи ӯ сабабгор будааст:
Аввал: садақае, ки савобаш ҷорӣ ва давомнок аст ва қатъ намешавад, мисли вақф, бино кардани масҷид, кандан ва омода кардани чоҳи об ва ғайра.
Дувум: илмеро, ки мардум аз он баҳра мебаранд, мисли таълифи китобҳои илмӣ, омӯзонидани илм ба дигар шахс, ки баъд аз марги ӯ ин шахс он илмро нашр кунад.
Севум: фарзанди солеҳ ва муъмин, ки барои падару модараш дуо мекунад.

Аз фоидаҳои ҳадис

1. Олимони Ислом иттифоқ доранд, ки баъд аз марги инсон амале, ки барояш савоб мерасонад, иборат аст аз: садақаи ҷория, илме, ки дигарон аз он баҳра мебаранд ва дуо (и фарзанди солеҳ, ё дуои дигарон барои ӯ). Дар дигар ҳадисҳо омадааст: ҳамчунон ҳаҷ (агар касе ба номи ӯ анҷом диҳад).
2. Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) махсус ин се чизро зикр карданд, зеро онҳо асоси тамоми некиҳо ҳастанд ва бештарин чизеанд, ки аҳли фазлу некӣ кӯшиш мекунанд пас аз маргашон монда шавад, то савобаш идома ёбад.
3. Ҳар гуна илме, ки муфид бошад ва мардум аз он баҳра бигиранд, барои соҳиби он пас аз маргаш савоб мерасад. Вале болотарин ва афзалтарини он, илми шаръӣ ва илмҳое мебошанд, ки дар расидан ба он (илми шаръӣ) кумак мекунанд.
4. Дар байни ин се чиз (садақаи ҷория, илм, фарзанди солеҳ) илм фоидаовартарини онҳо аст. Зеро илм ба шахсе, ки онро меомӯзад фоида мерасонад, бо илм шариат ҳифз мешавад, фоидаи илм умумӣ ва доимист. Он шомилтар ва умумитар аст, зеро аз илмат ҳам дар замони зинда буданат ва ҳам баъди маргат омухта мешавад.
5. Тарғибу ташвиқ ба тарбияи фарзандони солеҳ, зеро онҳо дар охират ба падару модарашон манфиат мерасонанд, аз ҷумла бо дуои нек барои онҳо.
6. Тарғибу ташвиқ ба некӯкорӣ ба волидайн пас аз вафоти онҳо, ки ин низ аз кори хайр аст ва фарзанд аз он баҳра мебарад.
7. Дуо барои мурда фоида дорад, ҳатто агар аз фарзанд набошад, вале фарзанд махсус зикр шудааст, зеро одатан то замони вафоти худ барои волидайнаш дуо мекунад.