Ҳадис: Ҳар касе дӯст дорад, ки Худованд ӯро аз сахтиҳои рӯзи қиёмат наҷот диҳад, пас бояд ба қарздори тангдаст сабукӣ диҳад ё қарзашро бубахшад

عَنْ أَبَي قَتَادَةَ رضي الله عنه أنَّهُ طَلَبَ غَرِيمًا لَهُ، فَتَوَارَى عَنْهُ ثُمَّ وَجَدَهُ، فَقَالَ: إِنِّي مُعْسِرٌ، فَقَالَ: آللَّهِ؟ قَالَ: آللَّهِ؟ قَالَ: فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُنْجِيَهُ اللهُ مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلْيُنَفِّسْ عَنْ مُعْسِرٍ أَوْ يَضَعْ عَنْهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 1563]

Аз Абуқатода (разияллоҳу анҳу) ривоят аст, ки ӯ қарздоре дошт, ки худро аз ӯ пинҳон карда буд. Баъдан ӯро пайдо кард ва он шахс гуфт: Ман тангдаст ҳастам. Абуқатода гуфт: Ба номи Аллоҳ? (рост мегӯӣ)? Гуфт: Ба номи Аллоҳ. Абуқатода гуфт: Зеро ман аз Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) шунидам, ки мефармуд:
"Ҳар касе дӯст дорад, ки Худованд ӯро аз сахтиҳои рӯзи қиёмат наҷот диҳад, пас бояд ба қарздори тангдаст сабукӣ диҳад ё қарзашро бубахшад."
[Саҳеҳ] - [رواه مسلم] - [Саҳеҳ Муслим - 1563]

Шарҳ

Абуқатодаи Ансорӣ (разияллоҳу анҳу) дар ҷустуҷӯи қарздоре буд, ки аз ӯ пинҳон шуда буд. Ӯро пайдо кард. Қарздор гуфт: Ман тангдаст ҳастам ва барои адои қарзи ту моле надорам.
Абуқатода (разияллоҳу анҳу) ӯро ба номи Худо савганд дод, ки оё воқеан ҳеҷ моле надорад?
Ӯ ба номи Худо савганд хӯрд, ки рост мегӯяд ва ягон моле барои баргардонидани қарз надорад.
Абуқатода (разияллоҳу анҳу) гуфт, ки ӯ аз Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) шунидааст:
Ҳар касе хушҳол мешавад ва мехоҳад Худованд ӯро аз сахтиву тарсу ҳароси рӯзи қиёмат наҷот диҳад, бояд ба қарздори тангдаст осонӣ кунад, ё муҳлат диҳад, ё қисме аз қарзро бахшад, ё комилан аз он гузарад.

Аз фоидаҳои ҳадис

1. Мустаҳаб аст, ки ба қарздори тангдаст муҳлат дода шавад то вақте ки тавонгар гардад, ё қарз аз ӯ пурра ё қисман бахшида шавад.
2. Касе, ки аз як муъмин сахтӣ, душворӣ ва мушкилоти дунёро бардорад, Худованд аз мушкилоти рӯзи қиёмат барояш сабукӣ меорад. Ҷазо мувофиқи амал аст.
3. Қоида: Фарзҳо аз нафлҳо беҳтаранд, аммо баъзан чунин мешавад, ки нафл аз фарз беҳтар мегардад. Бахшидани қарз аз тангдаст, амалест нафл, сабр кардан бар ӯ, муҳлат додан ва талаб накардани қарз, фарз аст. Ва дар ин маврид нафл аз фарз беҳтар мебошад.
4. Ин ҳадис дар ҳаққи касест, ки воқеан тангдаст аст ва ӯ маъзур аст. Аммо касе, ки тавонгар аст ва таъхир мекунад, дар додани қарз саҳлангорӣ ва мумотала мекунад, аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ривоят аст, ки гуфтааст: "Таъхир кардани шахси тавонгар дар адои қарз, зулм аст."