Hadisa: ni mɔgɔ min ye duniya gɛlɛya dɔ wili ka bɔ limaniyajɔn dɔ kan Ala bɛ lahara gɛlɛya dɔ wili ka bɔ o kan

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«مَنْ نَفَّسَ عَنْ مُؤْمِنٍ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ، وَاللهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ، وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللهُ لَهُ بِهِ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ، وَمَا اجْتَمَعَ قَوْمٌ فِي بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ اللهِ يَتْلُونَ كِتَابَ اللهِ وَيَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ إِلَّا نَزَلَتْ عَلَيْهِمِ السَّكِينَةُ، وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ، وَحَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ، وَذَكَرَهُمُ اللهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ، وَمَنْ بَطَّأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2699]

A minɛna abi hureyirata la Ala diɲɛna a ma a ko: kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye :
<< ni mɔgɔ min ye duniya gɛlɛya dɔ wili ka bɔ limaniyajɔn dɔ kan Ala bɛ lahara gɛlɛya dɔ wili ka bɔ o kan, ni mɔgɔ min ye nɔgɔya kɛ gɛlɛyabaatɔ dɔ ye Ala bɛ nɔgɔya k'o ye duniya ni lahara, ni mɔgɔ min ye silamɛ dɔ sutura Ala b'o sutura duniya ni lahara, Ala ka dɛmɛ b'a ka jɔn ye n'a b'a balima silamɛ dɛmɛ, ni mɔgɔ min ye dɔnni sɔrɔsira dɔ taama Ala bɛ sira nɔgɔya o ye ka taa alijana la, wa mànton ma fàraɲɔgɔkan Ala ka so dɔ kɔnɔ ka kurana kalan ka ɲɔgɔn lakalan a la fo Ala ka basigi jìgì u kan, k'u datugu ni hinɛ ye, k'u lamini ni mɛlɛkɛw ye, wa Ala b'u kofɔ a ka mɛlɛkɛw ye, ni mɔgɔ min ka baara y'i lasumaya lahara o bɔnna t'a la teliya>>.
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 2699]

Hadisa Ɲɛfɔli

Kira y'a bange nɛɛma ni kisi b'a ye k'a fɔ silamɛ sara ye Ala yɔrɔ a ka waleyataa ɲɔgɔn ye ani silamɛ tɔw cɛ; ni mɔgɔ min ye duniya gɛlɛya dɔ lawili ka bɔ limaniyajɔn dɔ kan, Ala b'o sara a ye lahara gɛlɛya dɔ wilili la. Ni mɔgɔmin ye nɔgɔya kɛ gɛlɛyabaatɔ dɔ kan k'a ka gɛlɛya wili, Ala bɛ nɔgɔya k'o ye duniya ni lahara. Ni mɔgɔ min ye silamɛ dɔ sutura, a bora a ka ko dɔ kalama, Ala b'o sutura duniya ni lahara. Ala bɛ k'a ka jɔn dɛmɛbaa ye, ni jɔn bɛ k'a balima dɛmɛ a ka diinɛ ni duniya hɛɛrɛ la, dɛmɛ bɛ kɛ ni duwawu ni fàrikolo ni nàfolo de ye o n'a ɲɔgɔnnaw. Ni mɔgɔ min taara silamɛya dɔnni ɲini sira fɛ, Alakɔrɔtalen jaati kama; Ala bɛ alijana sira nɔgɔya o ye n'o dɔnni n ye. wa mànton ma fàraɲɔgɔkan Ala ka so dɔ kɔnɔ ka kurana kalan ka ɲɔgɔn kalan a la, fo Ala ka basigi ni mafanciya jìgì u kan, ka hinɛ kɛ k'u labɔ, ka mɛlɛkɛw kɛ k'u lamini, k'u màjamu a kɛrɛfɛ mɛlɛkɛw ye, a wasara bonya ye Ala ka jɔn kofɔ mɛlɛkɛw ye sanfɛ. Ni nàgasi kɛra mɔgɔ min ka baara la, o tɛ sɛ baarakɛlaw ka jɔyɔrɔ ɲɔgɔn na, a ka kan a kana a sɛmɛ a bɔnna bonya la a n'a faw fusamanciya ka baara ɲuman dɔgɔya.

hadisa n nafaw dɔ ye:

1. Dakiku den ko: ni ye hadisaba ye, a bɛ dɔnni ni taasirakumasen ni ladabu nɔɔniyaw bakuruba fɔ, silamɛw ka hajukow n'u nafalankow kɛli fusamanciya b'a kɔnɔ, ka bɔ dɔnni ni nàfolo ni ɲɔgɔndɛmɛ la, ani kɔriyali ka taa hɛɛrɛko dɔ ma, wali ladilikan, o n'a ɲɔgɔnnaw.
2. Nɔgɔya ka ɲɛsin gɛlɛyabaatɔ ma o kanunni.
3. Lasuli ka taa silamɛ dɛmɛni ma, ani k'a fɔ Ala bɛ dɛmɛbaa dɛmɛ ka sanga a balima dɛmɛni ma.
4. Silamɛ suturali dɔ ye: tugubaliya ye a lebu kɔ, a minɛna mɔgɔɲuman tɛmɛnen dɔ la a ko: ne ye jamakulu dɔw bɛɲɔgɔnya lebu tun tɛ u la, u ye mɔgɔw ka lebu fɔ, mɔgɔw ye lebu dɔ fɔ u kan, ne ye jamakulu dɔ bɛɲɔgɔnya lebu tun bɛ u la, u y'u yɛrɛ minɛ mɔgɔw ka lebu fɔli ma, ɲina kɛra u lebu kɔ.
5. N'a fɔra ko ka Mɔgɔw sutura o kɔrɔ tɛ ko ka u to ko kɔnnew kɛli kan ka sɔrɔ i n'a yɛlɛma dé, I be a yɛlɛma ka tila k'u sutura, ni ye mɔgɔ min ma dɔn ni baarajugu ni damatɛmɛ ye Alasɔsɔ kow la, ni mɔgɔ min dɔnna ni o ye i k'a dɔn o suturali kànunnen tɛ, o ka ko lasee ɲɛmɔgɔw ma, n'a y'a sɔrɔ tɔɔrɔ t'a kɔfɛ; k'a d'a kan a suturali o kan o b'a jiidi baarajugu la, a b'a sàma k'a kɛ mɔgɔw tɔɔrɔli kan, a b'a ɲɔgɔn cɛnnikɛla sàma ka na.
6. Lasuli ka taa dɔnniɲini ma ani kurana kalan ni ɲɔgɔnkalan kurana la.
7. Nawawi ko: faraɲɔgɔnkan ka kurana kalan o fusamanciya dalilu bɛ hadisa n na... faraɲɔgɔnkan kalanyɔrɔ la ani kɔlɔsili yɔrɔw o n'a ɲɔgɔnnaw ni Ala kɔrɔtalen sɔnna.
8. Ala ye sàrà sìgì baaraɲuman de kan a ma sìgì bɔkolo kan.