ဟဒီးဆ်: လူတစ်ဦးသည် အခြားလူတစ်ဦးအား အမိန့်ဖီဆန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း မပြုရ။ ထို့ပြင် ကာဖိရ် ဖြစ်သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲခြင်း မပြုရ။ အကယ်၍ ထိုစွပ်စွဲခံရသူသည် စွပ်စွဲသည့်အတိုင်း မဟုတ်ခဲ့လျှင်၊ ထိုစွပ်စွဲချက်သည် စွပ်စွဲသူ၏အပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလိမ့်မည်။

عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«لاَ يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالفُسُوقِ، وَلاَ يَرْمِيهِ بِالكُفْرِ، إِلَّا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 6045]

ဤဘာသာပြန်ဆိုချက်ကို ပိုမိုသုံးသပ်ရန်နှင့် စစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။.

အဘူဇရ်(ရဿွိယလ္လာဟုအန်ဟု) ထံမှ ဆင့်ပြန်လာရှိသည်။ ၎င်းသည် တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်) ဤသို့ မိန့်ကြားတော်မူသည်ကို ကြားသိခဲ့ရသည်။
" လူတစ်ဦးသည် အခြားလူတစ်ဦးအား အမိန့်ဖီဆန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း မပြုရ။ ထို့ပြင် ကာဖိရ် ဖြစ်သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲခြင်း မပြုရ။ အကယ်၍ ထိုစွပ်စွဲခံရသူသည် စွပ်စွဲသည့်အတိုင်း မဟုတ်ခဲ့လျှင်၊ ထိုစွပ်စွဲချက်သည် စွပ်စွဲသူ၏အပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလိမ့်မည်။"
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 6045]

ရှင်းလင်းချက်

တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်) သည် လူတစ်ဦးသည် အခြားသူတစ်ဦးအား “သင်သည် ဖာစစ်က်(အမိန့်ဖီဆန်သူ) ဖြစ်သည်” သို့မဟုတ် “သင်သည် ကာဖိရ်ဖြစ်သည်” ဟု ပြောဆိုခြင်းမပြုရန် သတိပေးတားမြစ်တော်မူခဲ့သည်။ အကယ်၍ ထို(စွပ်စွဲပြောဆိုခံရ)သူသည် ပြောဆိုသည့်အတိုင်း မဟုတ်ခဲ့ပါက၊ ထိုစွပ်စွဲချက်သည် စွပ်စွဲသူအပေါ် ပြန်လည်သက်ရောက်ပြီး ထိုသတ်မှတ်ချက်ကို ထိုသူကသာ ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အကယ်၍ စွပ်စွဲခံရသူသည် စွပ်စွဲသည့်အတိုင်း အမှန်တကယ် ဖြစ်နေပါက၊ စွပ်စွဲသူအပေါ်သို့ မည်သည့်အရာမျှ ပြန်လည်မသက်ရောက်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် အမှန်ကိုပြောဆိုခဲ့ခြင်းသာလျှင် ဖြစ်‌သည်။

ဟဒီးဆ်မှ သိမှတ်ဖွယ်ရာများ

1. ၁။ တရားတော်အရ ခိုင်လုံသောအကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ လူတစ်ဦးအား ကာဖိရ် သို့မဟုတ် ဖာစစ်က်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခြင်းကို ဟရာမ်တားမြစ်ထားခြင်း။
2. ၂။ လူတို့အပေါ် စီရင်ချက်ချမှတ်ရာတွင် သေချာစွာစိစစ်ရန် အရေးကြီးခြင်း။
3. ၃။ အိဗ်နုဒကီးကိလ်အီးဒ်က ဆိုသည်မှာ “ဤသည်မွတ်စ်လင်မ်တစ်ဦးအား ကာဖိရ်ဟု စွပ်စွဲပြီး စွပ်စွဲခံရသူသည် ထိုသို့မဟုတ်ပါက၊ ထိုသူ့အတွက် အလွန်ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် အလွန်ကြီးမားသော အခက်အခဲဒုက္ခတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
4. ၄။ အိဗ်နုဟဂျရ်အတ်စ်ကလာနီက ဆိုသည်မှာ “သို့ရာတွင် ထိုသို့ပြောဆိုခြင်းဖြင့် ထိုသူသည် ဖာစိဖ် သို့မဟုတ် ကာဖိရ် မဖြစ်သွားသည့်တိုင်အောင်၊ ‘သင်သည် ဖာစိဖ်ဖြစ်သည်’ ဟု ပြောဆိုသည့် အခြေအနေတွင် အပြစ်မရှိဟု မဆိုလိုပါ။ ဤအခြေအနေနှင့်စပ်လျဥ်း၍ အသေးစိတ်ရှင်းလင်းတင်ပြချက် ရှိပြီး (၎င်းမှာ ) အကယ်၍ သူသည် ထိုသူကို ဆုံးမသွန်သင်ရန် သို့မဟုတ် အခြားသူများအား ၎င်း၏ အခြေအနေကို ရှင်းလင်းတင်ပြရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြောဆိုခြင်းဖြစ်လျှင် ပိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အကယ်၍ သူသည် ထိုသူကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချရန်၊ လူသိရှင်ကြား ကြေညာရန် သို့မဟုတ် သက်သက် စိတ်အနှောင့်အယှက်ပေးရန် ရည်ရွယ်ပါက မပိုင်ပေ။ အကြောင်းမှာ ထိုသူ့အပေါ် (၎င်း၏အပြစ်များကို) ဖုံးကွယ်ပေးရန်၊ ၎င်းအား သင်ကြားပေးရန်နှင့် ကောင်းမွန်သောနည်းလမ်းဖြင့် ဆုံးမသွန်သင်ရန် တာဝန်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဆုံးမသွန်သင်ခြင်းကို နူးညံ့သိမ်မွေ့စွာဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ပါက၊ ကြမ်းတမ်းစွာဖြင့် ပြုလုပ်ခွင့် မရှိပါ။ ကြမ်းတမ်းစွာ ဆက်ဆံခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ ၎င်းအား ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေပြီး ထိုအပြုအမူကို ဆက်လက်ကျူးလွန်စေနိုင်သည်။ အ‌ဘယ်‌ကြောင့်ဆို‌သော် လူအများစုတွင် မာန်မာနထောင်လွှားခြင်း စိတ်သဘောထားရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် သွန်သင်ဆုံးမသူသည် အဆုံးမခံရသူထက် အဆင့်အတန်းနိမ့်ပါက၊ ထိုမာနသည် ပိုမိုကြီးထွားလာတတ်သော ကြောင့် ဖြစ်သည်။