بروز رسانی: اگر چنان باشی که می‌گویی، چنان است که گویا به آنان خاکستر داغ می‌خورانی و همواره از سوی الله یاوری با تو علیه آنان است، مادامی که چنین باشی

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه:

أَنَّ رَجُلًا قَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ إِنَّ لِي قَرَابَةً أَصِلُهُمْ وَيَقْطَعُونِي، وَأُحْسِنُ إِلَيْهِمْ وَيُسِيئُونَ إِلَيَّ، وَأَحْلُمُ عَنْهُمْ وَيَجْهَلُونَ عَلَيَّ، فَقَالَ: «لَئِنْ كُنْتَ كَمَا قُلْتَ، فَكَأَنَّمَا تُسِفُّهُمُ الْمَلَّ وَلَا يَزَالُ مَعَكَ مِنَ اللهِ ظَهِيرٌ عَلَيْهِمْ مَا دُمْتَ عَلَى ذَلِكَ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 2558]

از ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که:
مردی گفت: یا رسول الله، من خویشانی دارم که پیوندم را با آنان پیوسته می‌دارم اما آنان قطع رابطه می‌کنند و به آنان نیکی می‌کنم ولی آنان در حق من بدی می‌کنند و با آنان شکیبایی می‌ورزم ولی آنان با من رفتار جاهلانه‌ای دارند. ایشان فرمودند: «لَئِنْ كُنْتَ كَمَا قُلْتَ، فَكَأَنَّمَا تُسِفُّهُمُ الْمَلَّ وَلَا يَزَالُ مَعَكَ مِنَ اللهِ ظَهِيرٌ عَلَيْهِمْ مَا دُمْتَ عَلَى ذَلِكَ»: «اگر چنان باشی که می‌گویی، چنان است که گویا به آنان خاکستر داغ می‌خورانی و همواره از سوی الله یاوری با تو علیه آنان است، مادامی که چنین باشی».
[صحیح است] - [به روایت مسلم] - [صحیح مسلم - 2558]

شرح

مردی نزد پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم شکایت کرد که خویشانی دارد و با آنان به نیکی رفتار می‌کند و آنان برعکس نیکی‌اش با او تعامل می‌کنند؛ روابط خود را با آنان حفظ می‌کند، اما آنان قطع رابطه می‌کنند و با نیکوکاری و وفاداری با آنان رفتار می‌کند و آنان با جور و جفا با وی رفتار می‌کنند و در حقشان شکیبایی می‌ورزد و از آنان درمی‌گذرد، اما با سخن و کردار زشت رفتار جاهلانه‌ای با او دارند؛ با این وضعیت، آیا رابطهٔ خود را با آنان ادامه دهد؟
پس پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرماید: «اگر چنان باشی که می‌گویی، آنان را نزد خودشان خوار و زبون کرده‌ای و انگار به آنان خاکستر داغ می‌خورانی؛ و این به سبب نیکی زیاد تو و زشتی کار آنها نزد خودشان است؛ و همواره از سوی الله یاری‌گری علیه آنان خواهی داشت و از تو در برابر آزار آنان دفاع خواهد کرد، تا وقتی که همین نیکی‌کردن به آنان را ادامه دهی و آنان به بدی در حق تو ادامه دهند.

از نکات این حدیث

1. جواب دادن بدی با نیکی باعث می‌شود تا احتمال بازگشت بدکار به حق بیشتر گردد، چنانکه حق تعالی می‌فرماید: {ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ} [فصلت: ۳۴] (همواره به شیوه‌اى كه بهتر است پاسخ بده كه در آن صورت، [خواهی دید] همان كسى كه بین تو و او دشمنى بود، همچون دوستى مهربان [و دلسوز] گشته است).
2. گردن نهادن به امر و فرمان الله حتی اگر باعث آزار دیدن شخص شود، سبب یاری الله برای بندهٔ مؤمن است.
3. قطع صلهٔ رحم در دنیا باعث درد و عذاب است و در آخرت گناه است و حسابرسی.
4. شایسته‌ی بندهٔ مسلمان است که در انجام عمل نیک امید پاداش داشته باشد و آزار مردم و قطع رابطه‌شان باعث نشود تا عادت نیک خود را ترک گوید.
5. آنکه ارتباط دیگران را جبران می‌کند و در برابر آن رابطه‌اش را حفظ می‌نماید، به جا آورندهٔ صلهٔ رحم نیست، بلکه کسی واقعا صله‌ی رحم را به جا می‌آورد که اگر خویشان رابطه‌ی‌ خود را قطع کردند، او رابطه‌اش را پیوسته داشته و ادامه دهد.