بروز رسانی: أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الجَنَّةِ؟ كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعِّفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ: كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُسْتَكْبِرٍ»: «آيا از بهشتیان به شما خبر ندهم؟ هر ضعيفِ فروتنی [در برابر الله] که اگر به الله سوگند ياد کند، الله سوگندش را تحقق می‌بخشد؛ آيا از دوزخيان به شما خبر ندهم؟ هر انسان، تندخوی بخیل مغرور و متکبری که مردم را تحقیر می‌کند

عَنْ حَارِثَةَ بْنِ وَهْبٍ الخُزَاعِيِّ رضي الله عنه قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:

«أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الجَنَّةِ؟ كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعِّفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ: كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُسْتَكْبِرٍ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 4918]

از حارثه بن وَهْب خُزاعی رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: شنیدم که پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرمود:
«أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الجَنَّةِ؟ كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعِّفٍ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ، أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ: كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُسْتَكْبِرٍ»: «آيا از بهشتیان به شما خبر ندهم؟ هر ضعيفِ فروتنی [در برابر الله] که اگر به الله سوگند ياد کند، الله سوگندش را تحقق می‌بخشد؛ آيا از دوزخيان به شما خبر ندهم؟ هر انسان، تندخوی بخیل مغرور و متکبری که مردم را تحقیر می‌کند».
[صحیح است] - [بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند] - [صحیح بخاری - 4918]

شرح

پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم از برخی صفات بهشتیان و دوزخیان خبر می‌دهد.
اغلب اهل بهشت چنین هستند: «هر ضعیف مُتضَعِف»؛ یعنی کسانی هستند که در برابر الله متواضع و فروتن می‌باشند و نفس خود را در برابر او کوچک می‌بینند تا جایی که برخی از مردم او را ضعیف می‌بینند و کوچک می‌شمارند، اما همین کسی که در برابر الله خاکسار است، اگر از روی امید به کرم الله سوگندی یاد کند، الله سوگند او را تحقق می‌بخشد و درخواست او را برآورده نموده و دعایش را اجابت می‌کند.
و بیشتر اهل دوزخ، «عُتُل» هستند؛ و عتل یعنی انسان تندخویی که در دشمنی زیاد‌روی می‌کند یا بدزبانی که به خیر و خوبی گردن نمی‌نهد. و «جواظ» یعنی متکبر پرخور که دارای جسم بزرگ است و متکبرانه راه می‌رود و بداخلاق است؛ و هر «مستکبر» که حق را رد نموده و دیگران را تحقیر می‌کند.

از نکات این حدیث

1. تشویق به موصوف‌شدن به صفات اهل بهشت و پرهیز از صفات اهل دوزخ.
2. تواضع می‌تواند برای الله عزوجل و اوامر و نواهی‌ او و گردن نهادن به آنها باشد؛ و می‌تواند در برابر خلق باشد با تکبر نداشتن در برابر آنان.
3. ابن حجر می‌گوید: «منظور این است که بیشتر اهل بهشت اینان هستند، همانطور که بیشتر اهل دوزخ از گروه دیگرند؛ و منظور این نیست که همهٔ بهشتیان و دوزخیان چنان هستند».