ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੋਮਿਨ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਾ) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਲਈ ਉਹੀ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قالَ:
«لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ، حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 13]
المزيــد ...
ਅਨਸ ਬਿਨ ਮਾਲਿਕ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੋਮਿਨ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਾ) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਲਈ ਉਹੀ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।"
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 13]
ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਈਮਾਨ ਦੀ ਦੌਲਤ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਉਹੀਓ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਦੀਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭਲਾਈ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰੇ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੇ। ਦੀਨ ਅਤੇ ਦੁਨਿਆ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ (ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ) ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ।
ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ
- ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ ਪਸੰਦ ਕਰੇ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਈਮਾਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਇੰਜ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ (ਫਰਜ਼) ਹੈ।
- ਦੀਨੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਨਸਬੀ (ਖੂਨੀ) ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਹੱਕ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
- ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਸ਼ਬਦ ਹਰਾਮ (ਮਨਾਹ) ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ; ਜਿਵੇਂ ਧੋਖਾਧੜੀ, ਚੁਗ਼ਲੀ, ਈਰਖਾ, ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ, ਮਾਲ ਜਾਂ ਇੱਜ਼ਤ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨਾ ਆਦਿ।
- ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪ ﷺ ਨੇ 'ਆਪਣੇ ਭਾਈ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।
- ਕਿਰਮਾਨੀ ਰਹਿਮਾਹੁੱਲਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਈਮਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਲਈ ਉਹੀ ਨਾਪਸੰਦ ਵੀ ਕਰੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ (ਵਿਆਖਿਆ) ਆਪ ﷺ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕਰਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਲਗ ਤੋਂ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ
ਹੋਰ
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੋਮਿਨ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਾ) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਲਈ ਉਹੀ ਪਸੰਦ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਲਈ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ‘ਤੇ ਇਹਸਾਨ (ਭਲਾਈ ਤੇ ਨੇਕੀ) ਲਾਜ਼ਮੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਪਹਿਲੇ ਨਬੀਆਂ ਦੀ ਬਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਹਯਾ (ਸੰਗ) ਨਾ ਰਹੇ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਰ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: @**“ਭਲਾਈ (ਬਿਰ) ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਚੰਗਾ ਖੁਲੂਕ, ਅਤੇ ਗਲਤੀ (ਪਾਪ) ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਠੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਕਿ ਲੋਕ ਉਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਣ।”*». ਵਾਬਿਸ਼ਾ ਬਿਨ ਮਅਬਦ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: **“ਤੂੰ ਭਲਾਈ (ਬਿਰ) ਅਤੇ ਗਲਤੀ (ਪਾਪ) ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ ਹੈ?”** ਮੈਂ ਕਿਹਾ: ਹਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: **“ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਪੂਛੋ। ਭਲਾਈ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਰੂਹ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਉਸ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਵੇ। ਗਲਤੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਉਠੇ ਅਤੇ ਉਸ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਰਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦੇਣ, ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਲਵੋ।”**
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਦਸੱਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਪੰਜੋ ਨਮਾਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਜੁਮਾ ਦੂਜੇ ਜੁਮੇ ਤੱਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੂਜੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦਾ ਕੱਫ਼ਾਰਾ (ਹਰਜਾਨਾ/ਭਰਭਾਈ) ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਕਬੀਰਾ ਗੁਨਾਹ (ਮਹਾਪਾਪ) ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
- ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਅੱਲਾਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇ, ਜੋ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ, ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ, ਅਤੇ ਉਧਾਰੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਨਰਮੀ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।