Hadisa: Yaa aw mɔgɔw aw k'a dͻn Ala ye màsà sanuman de ye w'a tɛ foyi labi fo fɛn sanuman, wa aw k'a dͻn Ala ye limaniyajɔnw yaamaruya ni fɛn ye a ye cidenw yaamaruya ni min ye

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّ اللهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ إِلَّا طَيِّبًا، وَإِنَّ اللهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ، فَقَالَ: {يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا، إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ} [المؤمنون: 51] وَقَالَ: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ} [البقرة: 172] ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، يَمُدُّ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاءِ: يَا رَبِّ، يَا رَبِّ، وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ، وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ، وَغُذِيَ بِالْحَرَامِ، فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لِذَلِكَ؟».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 1015]

A minɛna abi hureyirata la Ala diɲɛna a ma a ko: kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye :
<< Yaa aw mɔgɔw aw k'a dͻn Ala ye màsà sanuman de ye w'a tɛ foyi labi fo fɛn sanuman, wa aw k'a dͻn Ala ye limaniyajɔnw yaamaruya ni fɛn ye a ye cidenw yaamaruya ni min ye, Ala kɔrɔtalen ko { a ka se kͻrͻtara - : Eh aw cidenw aw ye dumunikɛ ka bͻ fɛn sanumanw la, aw ka baara ɲuman kɛ ne ye fɛn dɔnbaa ye aw bɛ min kɛ}; [limaniyajɔnw kofɔ suran: 51] Ala ko tuguni : {Eh aw limaniyajͻnw aw ye dumunikɛ k'a bɔ fɛn sanuman la, ne y'aw garisɛgɛ min na} Mìsìmuso kofɔ suran [172] o kͻfɛ, a ye cɛ dͻ kofͻ a be taama sira jan fɛ, kunsiw ɲakaminen do, gͻngͻn b'a kan, a b'a bolo banba kataa sanfɛ: Eh ne tigi Ala ! Eh ne tigi Ala ! O b'a sͻrͻ a ka balo ye haraamu ye, aminiji ye haramu ye, a don fini ye haramu ye, a yɛrɛ balola haramu de la, a fo tumajumɛn a ka duwawu bɛna jaabi sa>>
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 1015]

Hadisa Ɲɛfɔli

Kira ye kibaruyali kɛ nɛɛma ni kisi b'a ye k'a fɔ ko Ala ka sanun a jɛlen ka bɔ nàgasiko ni lebukow bɛɛ ma, a mankutulen ni dafalenya ye, a tɛ baaraw ni kumakanw ni dusukunnasiriw minɛ fo min ka sanu, o ye min kalasila Ala ye, min bɛnnen kira ta kɛlen ma kisi b'a ye, a tɛ sɛ ka see Ala ma n'o tɛ, baaraw la ɲumanba dɔ min ɲininen limaniyajɔnw fɛ o y'a ka dumuni sanuyali ye, a ka kɛ halala ye, a ka baara bɛ sanuya n'o ye, o de la Ala ye limaniyajɔnw yamaruya ni fɛn ye a ye cidenw yamaruya ni min ye, ka bɔ halala dunni na ani baara ɲuman, a ko: { yaa aw cidenw, a ye fɛn sanumanw dun ka baara ɲuman kɛ, aw ka baaraw dɔnbaa ye ne de ye} a ko: aw mɔgɔw minnu limaniyala aw ye fɛn sanumanw dun an y'aw garisɛgɛ min na}.
O kɔfɛ kira ye bagabaali kɛ nɛɛma ni kisi b'a ye ka bɔ haramufɛn dunni na o min bɛ baara cɛn k'a minɛli bàli i ma n'a minɛli sababu bangenenw tà cogo wo cogo; o dɔ ye:
A fɔlɔ: Bàto taama kuntaalajan Alako sira fɛ, i n'a fɔ hiji ni jihadi ni sinditugu o n'a ɲɔgɔnnaw.
A filanan: kunsigi ɲagasali a labɛnbaliya kama, a fàri ɲɛ ni donfini yɛlɛmali bɔgɔ fɛ,
A sabanan: a b'a tɛgɛ kɔrɔta sanfɛ duwawu waati.
A naaninan: a b'a yɛrɛsɛmɛ Ala la n'a tɔgɔw ye a b'a fɔ ka caya yaa n tìgì yaa n tìgì !
Ni duwawu jaabi sababu ninu bɛɛ waleyalen kɔ a ma jaabi a ye; k'a d'a kan a ka dumunikɛta n'a ka ji minta n'a ka fàni donta bɛɛ ye haramu ye, a balola haramu kan, ni mankutu ninu bɛ mɔgɔ min na o ni jaabili cɛ ka jan, o bɛ jaabi cogodi!?

hadisa n nafaw dɔ ye:

1. Ala ka dafalenya b'a yɛrɛ jaati de la, a n'a mankutu, n'a ka wale, n'a ka kiiti.
2. Yamaruya kɔnɔna jɛya kama Ala ye, ani tuguɲɔgɔnya kira ko kisi b'a ye.
3. Min bɛ lasulu kɛ ka taa baara ma o lawaleyali, kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye: " i k'a dɔn Ala ye limaniyajɔnw yamaruya ni fɛn ye a ye cidenw yamaruya ni min ye", ni limaniyajɔn y'a dɔn ko cidenw yamaruyara ni ko kɛli la a bɛ siran Ala ɲɛ k'o waleya.
4. Duwawu jaabibaliya kun dɔ ye haramu dunni ye.
5. Duwawu jaabili sababu dɔ ye fɛn duuru ye: a fɔlɔ: taama janya, sengɛ min bɛ a la o min ye duwawu jaabi sababu belebele dɔ ye, a filanan: Damakasi gɛlɛn lahalaya, a sabanan: tɛgɛfila kɔrɔtali sanfɛ, a naaninan: duumɛ Ala weeleli la n'a ka maya (Alaya) taanikasegin ye, o sababu ɲininen kɔsɛbɛ duwawu jaabili kama, a duurunan: dunfɛn ni mìnfɛnw halalayali.
6. Halala dunni ye sababu ye min bɛ mɔgɔ dɛmɛ baaraɲuman kɛli la.
7. Al-Kaadi ko: ɲuman tàna de ye kolon ye, ni Alakɔrɔtalen mankutura n'a ye a ka laɲini ye k'a fɔ a sanuyalen ka bɔ nàgasikow ni cɛnkow ma, ni jɔn mankutura n'a ye ten a laɲini ye k'a fɔ a lankoloyalen do ka bɔ jogojuguya ni baarakolonw ma a bɛ ɲuman de kɛ, ni nàfolo mankutura n'a ye a laɲini ye k'a fɔ halalanafolo don.