Hadith: پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) - و ئەو ڕاستگۆیێ باوەرپێکرییە - بۆ مە گۆت كو: ((مسوگه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ دروستبوونا وی د زکێ دایکا ویدا چل ڕۆژ و چل شەڤان دهێتە كۆمكرن

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ:
حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ الصَّادِقُ المَصْدُوقُ: «أَنَّ خَلْقَ أَحَدِكُمْ يُجْمَعُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَأَرْبَعِينَ لَيْلَةً، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَهُ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَهُ، ثُمَّ يُبْعَثُ إِلَيْهِ المَلَكُ، فَيُؤْذَنُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، فَيَكْتُبُ: رِزْقَهُ وَأَجَلَهُ وَعَمَلَهُ وَشَقِيٌّ أَمْ سَعِيدٌ، ثُمَّ يَنْفُخُ فِيهِ الرُّوحَ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الجَنَّةِ حَتَّى لاَ يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلَّا ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الكِتَابُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ فَيَدْخُلُ النَّارَ، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ إِلَّا ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الكِتَابُ، فَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الجَنَّةِ فَيَدْخُلُهَا».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 7454]

ژ عه‌بدولڵاهێ كوڕێ مه‌سعوودی (خودێ ژێ ڕازی بیت):
پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) - و ئەو ڕاستگۆیێ باوەرپێکرییە - بۆ مە گۆت كو: ((مسوگه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ دروستبوونا وی د زکێ دایکا ویدا چل ڕۆژ و چل شەڤان دهێتە كۆمكرن، پاشی دبيتە پارچەیه‌کا خوینێ وەکی وێ (چل ڕۆژێن دی)، پاشی دبيتە پارچەیه‌کا گۆشتی وەکی وێ (چل ڕۆژێن دی). پاشی مه‌لائیكه‌ت بۆ دهێتە هنارتن و ڕۆحێ دكه‌ته به‌ر و فەرمانا چار پەیڤان ل وی مه‌لائیكه‌تی دهێتە کرن: ب نڤیسینا ڕزقێ وی، ژییێ وی، کارێ وی و كا مرۆڤه‌كێ به‌ختڕه‌شه یان به‌خته‌وه‌ره‌، ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ ژ وی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن؛ مسوگه‌ر ئێك ژ هه‌وە دێ کارێ خەلکێ بەهەشتێ کەت، هەتا کو ب تنێ گه‌زه‌ك د ناڤبەرا وی و به‌هەشتێدا دمینیت، پاشی په‌ڕتووك (ئه‌وا ل سه‌ر وی هاتییه‌ نڤیسین) دێ به‌ری وی ڕاكه‌ت و دێ کارێ خەلکێ جه‌هنه‌مێ کەت و دێ چیتە د ناڤدا، مسوگه‌ر (ل به‌رامبه‌ری ڤێ ژی) ئێك ژ هه‌وە دێ کارێ خەلکێ جه‌هنه‌مێ کەت، هەتا کو ب تنێ گه‌زه‌ك د ناڤبەرا وی و جه‌هنه‌مێدا دمینیت، پاشی په‌ڕتووك (ئه‌وا ل سه‌ر وی هاتییه‌ نڤیسین) دێ به‌ری وی ڕاكه‌ت و دێ کارێ خەلکێ به‌هه‌شتێ کەت و دێ چیتە د ناڤدا)).
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 7454]

Explanation

ئبن مەسعوودی گۆت: پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) بۆ مە گۆت و ئەو یێ ڕاستگۆیە د گۆتنا خۆدا و یێ ب ڕاست هاتییە دانان چونکی خودێ یێ ب ڕاست زانی، گۆت: ب ڕاستی ئێك ژ هەوە ئافراندنا وی دهێتە کۆمکرن، و ئەڤە ئەوە ده‌مێ زەلام هاته‌ دەڤ خێزانا خۆ؛ هنگی تۆڤێ وی دێ د زکێ ژنێدا بەڵاڤ بیت و چل ڕۆژان دێ وەك دلۆپه‌كێ کۆم بیت، پاشی دێ بیتە عەلەقە کو خوینا ستویر و ڕاوه‌ستاییه‌ و ئەڤە د چل ڕۆژێن دووێدایە، پاشی دبیتە (موضغه‌) کو ئه‌و ژی پارچەکا گۆشتییە ب ته‌مه‌ت وێ چه‌ندا مرۆڤ دكه‌ته‌ د ده‌ڤێ خۆدا و دجویت، ئەڤە ژی د چل ڕۆژێن سێیێدایە، پاشی خودێ مه‌لائیكه‌تی بۆ فڕێدكه‌ت و ئه‌و ژی ڕۆحێ تێدا پف دكه‌ت، ئه‌ڤه‌ ژی پشتی ب دویماهیك هاتنا چل ڕۆژێن سێیێ، و فەرمان ل مه‌لائیكه‌تی دهێته‌ كرن کو چار گۆتنان بنڤیسیت، ئەو ژی ئەڤەنە: ڕزقێ وی کو ئه‌و قه‌نجی و نیعمه‌تن یێن ئه‌ڤ مرۆڤه‌ دێ د ژییێ خۆدا گه‌هیتێ و ب ده‌ست خۆڤه‌ ئینیت، و ئه‌جه‌لا وی، کو ده‌مێ مانێیە د دونیایێدا، و کارێ وی، كا چییە؟ و كا دێ كه‌سه‌كێ به‌ختڕه‌ش بیت یان به‌خته‌وه‌ر. پاشی پێغەمبەری (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) سویند خوار کو ئێك دێ کارێ خەلکێ بەهه‌شتێ کەت و کارێ وی دێ یێ چاك بیت، ئانكو ئه‌و كارێ ئه‌و بۆ خه‌لكی دیار دكه‌ت و نیشا وان دده‌ت دێ یێ چاك و باش بیت، و هەر دێ ب وی شێوەی مینیت هەتا کو د ناڤبەرا وی و بەهه‌شتێدا ب تنێ گه‌زه‌ك دمینیت، ئانكو: ئه‌وا د ناڤبه‌را وی و د ناڤبه‌را گه‌هشتنا ب وێدا ب تنێ هند یا مای وه‌كی وی كه‌سێ د ناڤبه‌را وی و جهەکی ژ ئەردی ب تنێ گه‌زه‌ك مای، به‌لێ ل ڤێرێ په‌ڕتووك و ئه‌وا ل سه‌ر وی هاتییه‌ نڤیسین دێ به‌ری وی ڕاكه‌ت، ب ڤێ چه‌ندێ ژی دێ كارێ خەلکێ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ کەت و هوسا دێ دویماهیك ب كارێ وی هێت و دێ چیتە ئاگرێ جه‌هنه‌مێ؛ ژ بەر کو مەرجێ قەبویلکرنا کارێ وی ئەوە کو ل سەر وێ بەردەوام بیت و نەگوهۆڕیت، ئێكێ دی ژ خەلکى دێ کارێن خەلکێ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ کەت هەتا کو نێزیك دبیت بۆ چوونا ئاگرێ جه‌هنه‌مێ، هه‌روەکی کو د ناڤبەرا وی و ئاگرێ جه‌هنه‌مێدا ب ته‌مه‌ت گه‌زه‌كێ ژ ئەردی مابیت، ل ڤێرێ په‌ڕتووك و ئه‌وا ل سه‌ر وی هاتییه‌ نڤیسین دێ به‌رى وی ڕاكه‌ت، ب ڤێ چه‌ندێ ژی دێ كارێ خەلکێ به‌هه‌شتێ کەت و دێ چیته‌ به‌هه‌شتێ.

Benefits from the Hadith

1. چارەنڤیسێ کاران د دویماهییێدا بۆ وێ چەندێیە یا قەزا و قه‌ده‌ر پێ هاتی و تێدا هاتییه‌ نڤیسین.
2. هشیاركرن ژ خۆمه‌زنكرن و (مه‌غروربوونا) ب كارێن باش، چونكی یا گرنگ دویماهیكا كارانه‌.