فەرموودە: عهدوا (ڤهگوهاستنا نهخۆشییێ ژ ئێكی بۆ ئێكی ب خۆرستی ئانكو ئهو ب خۆ كارتێكرنێ بكهت بێی حهزا خودێ ل سهر بیت) نينه (بهلكی ئهو ب حهزا خودێیه)، طيهره (فالگرتن ب بالندهیان و تشتێن دی) نينه، هامه (باوهرییا ب گیانێ مرییان يان مرۆڤێن خراب) نينه، و صهفهر (كو ههیڤا صهفهرێیه یا ناڤدار، ئهوان باوهری ههبوو ئهڤ ههیڤه باشی و خرابییان د گهل خۆ دئینیت) نينه، و ژ كهسێ تووشی نهخۆشییا (جوزام)ـێ بووی بڕهڤه وهكی چاوا تو ژ شێری دڕهڤی
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ، وَلاَ هَامَةَ وَلاَ صَفَرَ، وَفِرَّ مِنَ المَجْذُومِ كَمَا تَفِرُّ مِنَ الأَسَدِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 5707]
المزيــد ...
ئهبو هورهیره (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغهمبهرێ خودێ (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) گۆت:
«عهدوا (ڤهگوهاستنا نهخۆشییێ ژ ئێكی بۆ ئێكی ب خۆرستی ئانكو ئهو ب خۆ كارتێكرنێ بكهت بێی حهزا خودێ ل سهر بیت) نينه (بهلكی ئهو ب حهزا خودێیه)، طيهره (فالگرتن ب بالندهیان و تشتێن دی) نينه، هامه (باوهرییا ب گیانێ مرییان يان مرۆڤێن خراب) نينه، و صهفهر (كو ههیڤا صهفهرێیه یا ناڤدار، ئهوان باوهری ههبوو ئهڤ ههیڤه باشی و خرابییان د گهل خۆ دئینیت) نينه، و ژ كهسێ تووشی نهخۆشییا (جوزام)ـێ بووی بڕهڤه وهكی چاوا تو ژ شێری دڕهڤی».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري - 5707]
پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) هندهك كارێن سهردهمێ نهزانینێ (جاهلییهتێ) ڕوهنكرن دا مه ژێ هشیار بكهت و دیار بكهت كو ههمی تشت یێ د دهستێ خودێدا و چ تشت بێی فهرمان و قهدرها وی چێنابن، ئهو ژی ئهڤهنه:
ئێك: خهلكێ سهردهمێ نهزانینێ وهسا دزانی كو نهخۆشی ب خۆ و ب سروشتێ خۆ ڤهدگریت، ئینا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) پاشڤهبرن ژ ڤێ باوهڕییێ كر كو نهخۆشی ب سروشتێ خۆ ژ كهسێ نهخۆش بۆ كهسێ دی دهێته ڤهگوهاستن، چونكی خودێیه جیهانێ ب ڕێڤه دبهت، ئهوه یێ نهخۆشییێ دهنێریت و ڕادكهت و ئهو چێنابیت بێی حهز و ئیرادە و قهدهرا وی.
دوو: خهلكێ سهردهمێ نهزانینێ دهمێ دا چنه گهشتێ یان بازرگانییێ، بالندهیهك دفڕاند، ڤێجا ئهگهر بهرهڤ لایێ ڕاستێ چووبا؛ دگۆتن خێر و باشی یا د ڤێ چهندێدا ههی، و ئهگهر بهرهڤ لایێ چهپێ چووبا؛ دگۆتن بێئیفلهحی و خرابی یا تێدا و پاشڤه دزڤڕین، ڤێجا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ئهو ژ ڤێ هزرێ پاشڤهبرن كو بێئیفلهحییێ د بالندهیاندا ببینن و دیار كر كو ئهڤه باوهرییهكا پویچ و باتله.
سێ: خهلكێ سهردهمێ نهزانینێ دگۆت ئهگهر بالندهیێ (بوم)ـێ ل سهر خانییهكی دادا و ڕوینشت، دێ بهلایهك ب سهر خودانێن وی خانیدا هێت، پێغهمبهری ژی (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ئهڤ باوهرییه ڕهدكر و نههێلا.
چار: دیسان پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) پاشڤهبرن ژ هندێ كر مرۆڤی باوهری ههبیت ههیڤا صهفهرێ بێئیفلهحی یا تێدا ههی کو ئەوژی هەیڤا دووێیە ژ هەیڤێن قەمەری. هاتییه گۆتن ژی كو (صهفهر) كرمهكه د زكیدا تووشی پهزی و مرۆڤان دبیت و زویتر ڤهدگریت ژ نهخۆشییا گوڕیبوونێ، ڤێجا پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) ئهڤ باوهرییه ژی پویچ كر.
پێنچ: فهرمان كر ب دویركهڤتنێ ژ كهسێ تووشی نهخۆشییا جوزامێ بووی (كو تێدا ئهندامێن مرۆڤی دوهڕمن و دپهقن)، ههروهكی چاوا مرۆڤ ژ شێری دڕهڤیت، ئهڤه ژی بۆ پاراستنا نهفسێ و ساخلەمییا وێیە و گرتنهبهرا وان ئهگهرانه یێن خودێ فهرمان پێ كری.
لە سوودەکانی فەرموودەکە
- فهربوونا خۆهێلانا ب هیڤییا خودێڤه (تهوەكولێ)، د گهل ئهنجامدانا ئهگهرێن دروست یێن شهرعی.
- فهربوونا باوهریئینانێ ب قهزا و قهدهرا خودێ و كو ئهگهر ههمی یێن د دهستێ خودێدا، ئهوه كارتێكرنێ دكهته د واندا یان ژێ دبهت.
- پویچكرنا وی كارێ هندهك ژ خهلكی دكهن ژ دیتنا بێئیفلهحییێ د ڕهنگاندا، وهكی ڕهنگێ ڕهش یان سۆر، یان هندهك ژمارهیان یان ناڤان یان كهسێن كێمئهندام.
- پاشڤهبرن ژ نێزیكبوونا ل كهسێ تووشی نهخۆشییێن ڤهگر بووی؛ ژ وان ئهگهرانه یێن خودێ وهسا داناین كو دبنه ئهگهر بۆ تووشبوونا كهسێن دی، ڤێجا ئهگهر ب خۆ چ نینن، بهلكی ئهگهر خودێ بڤێت كارتێكرنێ ژێ دبهت و ئهگهر بڤێت دێ كارتێكرنێ تێدا هێلیت و ئهو دێ كارتێكرنێ كهن.
پۆلێنکردنەکان
زیاتر
- فەرموودە: ((مسوگهر ههمی کار ب ئنیەتانە و مسوگهر بۆ هەر کەسەکی ئەو دێ ههبیت یا وی ئنیەت بۆ ئینای
- فەرموودە: ((باشی ڕهوشتێ جوانه، خرابی ژی ئهو تشته یێ د سنگێ تهدا بهێت و بچیت و ته پێ نهخۆش بیت خهلك پێ ئاگههدار بن
- فەرموودە: ئهز ژ ههمی كهسان بێمننهتترم كو شریك و ههڤپشكهك بۆ من بهێته دروستكرن، لهوا ههر كهسێ كارهكی بكهت و د وی كاریدا كهسهكێ دی د گهل من بكهته شریك و ههڤپشك؛ وی دهمی دێ وی كهسی و ههڤپشك دروستكرنا وی هێلم
- فەرموودە: ((ههر پێنج نڤێژ، ئهینی بۆ ئهینییێ، ڕهمهزان بۆ ڕهمهزانێ، كهفارهت و ژێبهرن بۆ گونههێن د ناڤبهرا خۆدا، (بهلێ ب مهرجهكی) ئهگهر مرۆڤی خۆ ژ گونههێن مهزن دویر ئێخست))
- فەرموودە: ((ئهگهر دوو موسلمان ب شیرێن خۆ هاتنه بهرامبهری ئێك و شهڕێ ئێك كر، هنگی كوشتی و بكوژ ههردوو یێن د ئاگرێ جههنهمێدا
- فەرموودە: ((مسوگهر خودێ بهرێ خۆ نادهته شێوه و مال و سامانێ ههوه، بهلكی بهرێ خۆ ددهته دل و كریارێن ههوه))
- فەرموودە: ((هندهك زهلام ب نهحهقی دهستوهردانێ د مالێ خودێدا دكهن، ل ڕۆژا قیامهتێ ئاگر بۆ وانه))