بروز رسانی: سخنی گفتی که اگر با آب دریا آمیخته می‌شد، آن را تغییر می‌داد [و آلوده می‌کرد]

عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المؤْمنينَ رَضيَ اللهُ عنها قَالَت:
قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: حَسْبُكَ مِنْ صَفِيَّةَ كَذَا وَكَذَا، -قَالَ أَحدُ الرُّوَاةِ: تَعْنِي قَصِيرَةً- فَقَالَ: «لَقَدْ قُلْتِ كَلِمَةً لَوْ مُزِجَتْ بِمَاءِ الْبَحْرِ لَمَزَجَتْهُ» قَالَتْ: وَحَكَيْتُ لَهُ إِنْسَانًا، فَقَالَ: «مَا أُحِبُّ أَنِّي حَكَيْتُ إِنْسَانًا وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا».
[صحيح] - [رواه أبو داود والترمذي وأحمد] - [سنن أبي داود: 4875]

از مادر مؤمنان عایشه رضی الله عنها روایت است که فرمود:
به پیامبر صلی الله علیه و سلم گفتم: از صفیه همین [عیب] برای شما بس که چنین و چنان است - یکی از راویان گفت: منظورش قدکوتاهش بود - پس پیامبر فرمودند: «لَقَدْ قُلْتِ كَلِمَةً لَوْ مُزِجَتْ بِمَاءِ الْبَحْرِ لَمَزَجَتْهُ» یعنی: «سخنی گفتی که اگر با آب دریا آمیخته می‌شد، آن را تغییر می‌داد [و آلوده می‌کرد]». [عایشه] گفت: و [برای ایشان] ادای شخصی را درآوردم. پس فرمودند: «مَا أُحِبُّ أَنِّي حَكَيْتُ إِنْسَانًا وَأَنَّ لِي كَذَا وَكَذَا» یعنی: «دوست ندارم که ادای کسی را درآورم، هرچند در برابر آن چنین و چنان [از دنیا] برای من باشد».
[صحیح است] - [به روایت ابوداوود و ترمذی و احمد] - [سنن ابی‌داوود - 4875]

شرح

ام‌المؤمنین عایشه رضی الله عنها به پیامبر صلی الله علیه و سلم گفت: از صفیه -منظورش ام‌المؤمنین رضی الله عنها است- همین برایت کافی است که از عیب‌های بدنی‌اش این است که قدکوتاه است. پس پیامبر فرمودند: سحنی گفتی که اگر با آب دریا مخلوط می‌شد، بر آن چیره می‌گشت و آن را تغییر می‌داد و فاسد می‌کرد. [عایشه] گفت: و برای تحقیر، رفتار انسانی [دیگر] را تقلید کردم. پس پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: خوشحالم نمی‌کند که از عیبش سخن بگویم، یا به قصد تحقیر ادایش را درآورم و مانند او عمل کنم یا مانند او سخن بگویم، هرچند در برابر آن چیزهای بسیاری از دنیا به من داده شود.

از نکات این حدیث

1. هشدار و ترساندن از غیبت.
2. تقلید کردن از حرکات و ادای دیگران را درآوردن به قصد تحقیر و کوچک شمردن، از غیبت حرام است.
3. توصیف عیب‌های بدنی، بخشی از غیبت است.
4. قاضی گفته است: «مزج» به معنای مخلوط کردن و تغییر دادن با افزودن چیزی دیگر به آن است. و معنای [حدیث] این است که این غیبت، اگر از چیزهایی بود که با دریا مخلوط می‌شود، با وجود کثرت و فراوانی آب دریا، حالت آن را تغییر می‌داد، پس چگونه خواهد بود [تأثیر آن] بر اعمال اندکی که با آن آمیخته شده است.
5. بیان چیزی از حسادتی که میان همسران یک مرد (هووها) رخ می‌دهد.
6. تأیید نکردنِ منکر از سوی ایشان صلی الله علیه و سلم.
7. کوچک شمردنِ شأن دنیا و آنچه در آن است، هنگامی که با رضایت خداوند متعال و عدم خشم او مقایسه شود.
8. اسلام، دین اخلاق نیکوست، و به حفظ آبروها از اینکه با گفتار یا کردار شکسته شود، امر کرده است؛ زیرا این کار از چیزهایی است که دشمنی و کینه را میان مسلمانان به ارث می‌گذارد.