1. Бош саҳифа
  2. Туркумлар
  3. Даъват, амри маъруф ва наҳйи мункар

Ҳадис Агар одамлар золимни кўрсалар-у, унинг қўлидан тутиб (зулмдан) тўхтатмасалар, Аллоҳ тез орада уларнинг барчасига Ўз ҳузуридан барчага бир жазо юбориши мумкин

عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رضي الله عنه أَنَّهُ قَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّكُمْ تَقْرَؤُونَ هَذِهِ الآيَةَ: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ}، وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ».

Абу Бакр разияллоҳу анҳу шундай дедилар: «Эй инсонлар! Сизлар ушбу: «Эй имон келтирганлар! Ўзингизни ислоҳ қилинг (ўзингизга қаранг)! Агар тўғри йўлда бўлсангиз, адашган кимсалар сизга зарар етказа олмас», оятини ўқийсизлар (аммо нотўғри тушунасизлар). Мен эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг шундай деганларини эшитганман:
«Агар одамлар золимни кўрсалар-у, унинг қўлидан тутиб (зулмдан) тўхтатмасалар, Аллоҳ тез орада уларнинг барчасига Ўз ҳузуридан барчага бир жазо юбориши мумкин».

Саҳиҳ Абу Довуд, Термизий, Насоий «Сунани Кубро»да, Ибн Можа ва Аҳмад ривоят қилган Сунани Тирмизий - 2168

Изоҳ

Абу Бакр Сиддиқ разияллоҳу анҳу хабар берадилар: одамлар ушбу оятни ўқийдилар:
«Эй иймон келтирганлар! Ўзингизни ислоҳ қилинг (ўзингизга қаранг)! Агар тўғри йўлда бўлсангиз, адашган кимсалар сизга зарар етказа олмас» [Моида сураси: 105].
Ва бу оятдан шуни тушунадиларки, гўёки инсон фақат ўз нафсини тузатишга ҳаракат қилиши кифоя ва шундан кейин адашган кимсаларнинг залолати унга зарар бермайди. Шунингдек, улар (бу оятни далил қилиб) ўзларини «амри маъруф» ва «наҳий мункар» (яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш) қилишга масъул эмас деб ўйлайдилар.
Сўнг Абу Бакр разияллоҳу анҳу уларга бу оятнинг маъноси улар ўйлагандек эмаслигини билдирдилар ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдан шундай деганларини эшитганларини айтдилар: ​«Агар одамлар золимни кўрсалар-у, унинг зулмини тўхтатишга қодир бўла туриб, тўхтатмасалар, Аллоҳ таоло уларнинг барчасига — мункар ишни қилувчига ҳам, унга сукут қилиб қараб турганга ҳам Ўз ҳузуридан умумий бир азоб юбориши яқиндир».

Ҳадиснинг фойдалари

  1. Бир-бирларига насиҳат қилиш, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтариш — мусулмонларнинг вазифасидир.
  2. Аллоҳнинг умумий азоби золимни зулми учун, қайтаришга қодир бўла туриб, сукут сақлаган кишини эса мункар ишни инкор қилмагани учун ўз ичига олади.
  3. Авом халққа таълим бериш ва Қуръон оятларини тўғри тушунтириш лозим.
  4. Инсон Аллоҳ таолонинг китобини, ундаги оятларни нотўғри тушуниб қолмаслиги учун У Зот ирода қилгандек тушунишга алоҳида эътибор бериши вожибдир.
  5. Яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтаришни тарк қилиш билан ҳидоят комил бўлмайди.
  6. Оятнинг тўғри тафсири: «Ўз нафсингизни гуноҳлардан сақлашни лозим тутинг. Агар сиз нафсингизни (гуноҳлардан) сақласангиз ҳамда қайтариқлардан тийилиш билан ҳидоятда бўлсангиз, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтаришга ожиз бўлган тақдирингизда, адашган кимсаларнинг залолати сизга зарар бермайди».

Таржималарни кўрсатиш

57 Тил
EN English الإنجليزية
UR اردو الأوردية
ES Español الإسبانية
ID Indonesia الإندونيسية
UG ئۇيغۇرچە الأيغورية
BN বাংলা البنغالية
TR Türkçe التركية
RU Русский الروسية
BS Bosanski البوسنية
SI සිංහල السنهالية
HI हिन्दी الهندية
ZH 中文 الصينية
FA فارسی الفارسية
VI Tiếng Việt الفيتنامية
TL Tagalog تجالوج
KU Kurdî الكردية
HA Hausa الهوسا
PT Português البرتغالية
ML മലയാളം المليالم
TE తెలుగు التلغو
SW Kiswahili السواحيلية
TA தமிழ் التاميلية
MY မြန်မာ البورمية
TH ไทย التايلندية
DE Deutsch الألمانية
PS پښتو بشتو
AS অসমীয়া الأسامية
SQ Shqip الألبانية
SV Svenska السويدية
AM አማርኛ الأمهرية
NL Nederlands الهولندية
GU ગુજરાતી الغوجاراتية
KY Кыргызча القيرقيزية
NE नेपाली النيبالية
YO Yorùbá اليوروبا
LT Lietuvių الليتوانية
PRS دری الدرية
SR Српски الصربية
SO Soomaali الصومالية
TG тоҷикӣ الطاجيكية
RW Kinyarwanda الكينياروندا
RO Română الرومانية
HU Magyar المجرية
CS Čeština التشيكية
MOS Moore الموري
MG Malagasy المالاجاشية
OM Oromoo الأورومو
KN ಕನ್ನಡ الكانادا
WO Wolof الولوف
AZ Azərbaycan الأذربيجانية
UK Українська الأوكرانية
KA ქართული الجورجية
MK Македонски المقدونية
KM ភាសាខ្មែរ الخميرية
PA ਪੰਜਾਬੀ البنجابية
MR मराठी الماراثية
KMR Kurmancî الكرمنجية