Ҳадис: Агар одамлар золимни кўрсалар-у, унинг қўлидан тутиб (зулмдан) тўхтатмасалар, Аллоҳ тез орада уларнинг барчасига Ўз ҳузуридан умумий бир жазо юбориши мумкин

عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رضي الله عنه أَنَّهُ قَالَ: أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّكُمْ تَقْرَؤُونَ هَذِهِ الآيَةَ: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لاَ يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ}، وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ».
[صحيح] - [رواه أبو داود والترمذي والنسائي في الكبرى وابن ماجه وأحمد] - [سنن الترمذي: 2168]

Бу таржима қайта кўрилиши ва текширилиши кекак.

Эй инсонлар! Сизлар ушбу: «Эй имон келтирганлар! Ўзингизни ислоҳ қилинг (ўзингизга қаранг)! Агар тўғри йўлда бўлсангиз, адашган кимсалар сизга зарар етказа олмас» оятини ўқийсизлар (аммо нотўғри тушунасизлар). Мен эса Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитганман:
«Агар одамлар золимни кўрсалар-у, унинг қўлидан тутиб (зулмдан) тўхтатмасалар, Аллоҳ тез орада уларнинг барчасига Ўз ҳузуридан умумий бир жазо юбориши мумкин».
[Саҳиҳ] - [Абу Довуд, Термизий, Насоий «Сунани Кубро»да, Ибн Можа ва Аҳмад ривоят қилган] - [Сунани Тирмизий - 2168]

Изоҳ

Абу Бакр Сиддиқ разияллоҳу анҳу хабар берадилар: одамлар ушбу оятни ўқийдилар:
«Эй иймон келтирганлар! Ўзингизни ислоҳ қилинг (ўзингизга қаранг)! Агар тўғри йўлда бўлсангиз, адашган кимсалар сизга зарар етказа олмас».
Ва бу оятдан шуни тушунадиларки, гўёки инсон фақат ўз нафсини тузатишга ҳаракат қилиши кифоя ва шундан кейин адашган кимсаларнинг залолати унга зарар бермайди, деб ҳисоблайдилар. Шунингдек, улар (бу оятни далил қилиб) ўзларини «амри маъруф» ва «наҳий мункар» (яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтариш) қилишга масъул эмас, деб ўйлайдилар.
Сўнг Абу Бакр разияллоҳу анҳу уларга бу оятнинг маъноси улар ўйлагандек эмаслигини билдирдилар ва Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламдан шундай деганларини эшитганларини айтдилар: ​«Агар одамлар золимни кўрсалар-у, унинг зулмини тўхтатишга қодир бўла туриб тўхтатмасалар, Аллоҳ таоло уларнинг барчасига — мункар ишни қилувчига ҳам, унга сукут қилиб қараб турганга ҳам Ўз ҳузуридан умумий бир азоб юбориши яқиндир».

Ҳадиснинг фойдалари

1. Мусулмонларнинг вазифаси — бир-бирларига насиҳат қилиш, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтаришдир.
2. Аллоҳнинг умумий азоби золимни зулми учун, қайтаришга қодир бўла туриб сукут сақлаган кишини эса мункар ишни инкор қилмагани учун ўз ичига олади.
3. Овом халққа таълим бериш ва Қуръон оятларини тўғри тушунтириш лозим.
4. Инсон Аллоҳ таолонинг Китобини У Зот ирода қилгандек тушунишга алоҳида эътибор бериши вожибдир, токи оятларни нотўғри тушуниб қолмасин.
5. Яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтаришни тарк қилиш билан ҳидоят комил бўлмайди.
6. Оятнинг тўғри тафсири: «Ўз нафсингизни гуноҳлардан сақлашни лозим тутинг. Агар сиз нафсингизни (гуноҳлардан) сақласангиз ҳамда қайтариқлардан тийилиш билан ҳидоятда бўлсангиз, яхшиликка буюриш ва ёмонликдан қайтаришга ожиз бўлган тақдирингизда, адашган кимсаларнинг залолати сизга зарар бермайди».