بروز رسانی: در آخرالزمان، گروهی جوان و کم‌خرد پدید می‌آیند که از بهترین سخنِ آفریدگان می‌گویند. از اسلام خارج می‌شوند همان‌گونه که تیر از شکار خارج می‌شود

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: إِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَأَنْ أَخِرَّ مِنَ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَكْذِبَ عَلَيْهِ، وَإِذَا حَدَّثْتُكُمْ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ فَإِنَّ الحَرْبَ خَدْعَةٌ، سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«يَأْتِي فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ حُدَثَاءُ الأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الأَحْلاَمِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ البَرِيَّةِ، يَمْرُقُونَ مِنَ الإِسْلاَمِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، لاَ يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ، فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ، فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ القِيَامَةِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 3611]

از علی رضی‌الله‌عنه روایت است: هرگاه از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم برای شما حدیثی نقل می‌کنم، پس اینکه از آسمان سقوط کنم، نزد من محبوب‌تر از آن است که بر ایشان دروغ ببندم. و هرگاه در اموری میان خود و شما سخن بگویم، پس همانا جنگ، نیرنگ است. از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم شنیدم که می‌فرمودند:
«يَأْتِي فِي آخِرِ الزَّمَانِ قَوْمٌ حُدَثَاءُ الْأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ، يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ، يَمْرُقُونَ مِنَ الْإِسْلَامِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنَ الرَّمِيَّةِ، لَا يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ، فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ، فَإِنَّ قَتْلَهُمْ أَجْرٌ لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ». یعنی: «در آخرالزمان، گروهی جوان و کم‌خرد پدید می‌آیند که از بهترین سخنِ آفریدگان می‌گویند. از اسلام خارج می‌شوند همان‌گونه که تیر از شکار خارج می‌شود. ایمانشان از گلوهایشان فراتر نمی‌رود. پس هر کجا آنان را یافتید، بکشیدشان، زیرا کشتنشان در روز قیامت برای کسی که آنان را بکشد، پاداش دارد».
[صحیح است] - [بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند] - [صحیح بخاری - 3611]

شرح

امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب رضی‌الله‌عنه خبر داده‌اند که هرگاه از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم برای شما حدیثی نقل می‌کنم، نه کنایه می‌زنم، نه تعریض می‌کنم و نه پنهان‌کاری؛ بلکه به صراحت بیان می‌کنم. و اینکه از آسمان سقوط کنم، نزد من آسان‌تر و سبک‌تر از آن است که از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم حدیثی نقل کنم در‌حالی‌که به ایشان دروغ می‌بندم. اما هرگاه میان خود و مردم [در امور دیگر] سخن بگویم، همانا جنگ، نیرنگ است؛ پس ممکن است کنایه بزنم یا تعریض کنم یا پنهان‌کاری کنم. و از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم شنیدم که می‌فرمودند: در آخرالزمان، گروهی جوان و کم‌خرد پدید می‌آیند که از [آیات] قرآن سخن می‌گویند و آن را بسیار تلاوت می‌کنند. آنان از اسلام خارج می‌شوند و از حدودش فراتر می‌روند، همان‌گونه که تیر از شکار خارج می‌شود. ایمانشان از گلوهایشان فراتر نمی‌رود. پس هر کجا آنان را یافتید، بکشیدشان، زیرا کشتنشان در روز قیامت برای کسی که آنان را بکشد، پاداش دارد.

از نکات این حدیث

1. این حدیث، برخی از صفات خوارج را بیان می‌کند.
2. در این حدیث، نشانه‌ای از نشانه‌های نبوت وجود دارد، زیرا پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم از آنچه پس از ایشان در امتشان رخ خواهد داد، خبر دادند و همان‌گونه که خبر داده بودند، واقع شد.
3. در جنگ، استفاده از توریه و تعریض جایز است. نیرنگ در جنگ می‌تواند با توریه، کمین کردن و مانند اینها باشد، به شرطی که پیمان و امان‌نامه نقض نشود، زیرا از این کار نهی شده است.
4. نووی دربارهٔ «يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ» (از بهترین سخنِ آفریدگان می‌گویند) می‌گوید: معنایش در ظاهر امر مانند این سخن آنان است که: «لا حکم الا لله» (حکمی جز برای خدا نیست) و نظیر این سخن آنان که [به ظاهر] به کتاب خداوند متعال دعوت می‌دادند.
5. ابن حجر در توضیحِ «لَا يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ» (ایمانشان از گلوهایشان فراتر نمی‌رود) می‌گوید: منظور این است که ایمان در قلب‌هایشان ریشه ندوانده است؛ زیرا آنچه در گلوگاه متوقف شود و از آن فراتر نرود، به قلب نمی‌رسد.
6. قاضی [عیاض] می‌گوید: علما اجماع دارند که خوارج و امثال آنان از اهل بدعت و طغیان، هرگاه بر امام خروج کنند و با رأی جماعت مخالفت ورزند و عصای [اطاعت] را بشکنند، پس از هشدار و اتمام حجت بر آنان، جنگیدن با ایشان واجب است.