Hadithi: “Ndaj dy mirësive shumica e njerëzve janë të shkujdesur: Ndaj shëndetit dhe kohës së lirë.”

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالفَرَاغُ».
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري: 6412]

Ibn Abasi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) transmeton se Profeti ﷺ ka thënë:
“Ndaj dy mirësive shumica e njerëzve janë të shkujdesur: Ndaj shëndetit dhe kohës së lirë.”
[Ky hadith është sahih] - [E shënon Buhariu] - [Sahihu i Buhariut - 6412]

Shpjegimi

Profeti ﷺ ka treguar për dy begati të mëdha, që Allahu ia dhuron njeriut, në të cilat shumë njerëz pësojnë humbje, ngase i përdorin ato në mënyrë të gabuar. Kur njeriu është i begatuar me shëndet dhe kohë të lirë, por e kaplon dembelia për adhurim, atëherë ai është prej të humburve; e kjo është gjendja e shumicës së njerëzve. Por, nëse njeriu e shfrytëzon kohën e tij të lirë dhe shëndetin në adhurim ndaj Allahut, atëherë ai është fitimtar, sepse kjo botë është vendi i mbjelljes për botën tjetër, dhe në të zhvillohet tregtia, fitimi i së cilës do të shfaqet në botën tjetër. Pas kohës së lirë vjen angazhimi, dhe pas shëndetit vjen sëmundja, e nëse nuk do të kishte asgjë tjetër për t’u kujtuar, do të mjaftonte pleqëria si këshillë.

Mësime nga hadithi

1. Personi që është i ngarkuar me përgjegjësi fetare krahasohet me një tregtar, ndërsa shëndeti dhe koha e lirë krahasohen me kapitalin; ai që e shfrytëzon mirë kapitalin e tij do të arrijë sukses dhe fitim, ndërsa ai që e shpërdoron do të përjetojë humbje dhe keqardhje.
2. Ibn Hazini ka thënë: “Mirësia është diçka që njeriu e shijon dhe gjen kënaqësi në të, kurse mashtrimi nënkupton të blesh diçka shumë më shtrenjtë sesa vlen, ose ta shesësh më lirë sesa vlera e saj reale. Kështu që, kush ka trup të shëndetshëm dhe është i lirë nga angazhime të lodhshme, por nuk përpiqet për përmirësimin e ahiretit të tij, është si ai që është mashtruar në një tregti.”
3. Kujdesi për të përfituar nga shëndeti dhe koha e lirë me qëllim afrimin tek Allahu i Lartmadhëruar dhe kryerjen e veprave të mira para se ato të humbin (është mënyra e të kuptuarit të vërtetë të këtyre mirësive).
4. Shprehja e falënderimit ndaj Allahut për begatitë e Tij bëhet duke i shfrytëzuar ato në adhurim ndaj Tij.
5. Kadi Ijadi dhe Ebu Bekër ibnul Arabiu kanë thënë: “Ka mospajtim lidhur me atë se cila është mirësia e parë që Allahu ia dhuron një robi. Disa thonë se është imani, të tjerë thonë jeta, dhe disa të tjerë thonë shëndeti. Mendimi më i saktë është se imani është mirësia e parë, sepse ajo është mirësi absolute, ndërsa jeta dhe shëndeti janë mirësi të kësaj bote, dhe konsiderohen të tilla vetëm nëse shoqërohen me iman. Pikërisht këtu shumica e njerëzve mashtrohen me këto mirësi, pra, fitimi i tyre humbet ose pakësohet. Kush i jepet shpirtit të tij që e urdhëron për të keqe, që kërkon vetëm rehatinë, duke neglizhuar përmbajtjen brenda kufijve të Allahut dhe qëndrueshmërinë në adhurim, është i mashtruar. Po ashtu, nëse një person ka kohë të lirë, ai është më i ngarkuar me përgjegjësi sesa ai që është i zënë, sepse ai që është i zënë mund të ketë ndonjë arsyetim, ndërsa ai që ka kohë të lirë nuk ka asnjë justifikim dhe i është ngritur argumenti."