Hadith: “ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾਲ ਭਿਰੀ ਰਹੇ।”
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ رَضِيَ اللَّهِ عَنْهُ قَالَ: أَتَى النَّبِيَّ رَجُلٌ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ! إِنَّ شَرَائِعَ الإِسْلَامِ قَدْ كَثُرَتْ عَلَيْنَا، فَبَابٌ نَتَمَسَّكُ بِهِ جَامِعٌ؟ قَالَ:
«لاَ يَزَالُ لِسَانُكَ رَطْبًا مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ».
وفي رواية: مِنْ حَدِيثِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: آخِرُ مَا فَارَقْتُ عَلَيْهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ قُلْتُ: أَيُّ الأَعْمَالِ خَيْرٌ وَأَقْرَبُ إِلَى اللَّهِ؟ قَالَ: «أَنْ تَمُوتَ وَلِسَانُكَ رَطْبٌ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ».
[صحيح] - [رواه أحمد والترمذي وابن ماجه وابن حبان] - [الأربعون النووية: 50]
المزيــد ...
ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਿਨ ਬੁਸਰ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਕੋਲ ਆਇਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ! ਇਸਲਾਮ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰੀਅਤਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਰਾਹ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੀਏ?”
“ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾਲ ਭਿਰੀ ਰਹੇ।”» ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਿਵਾਇਤ ਮੁਆਜ਼ ਬਿਨ ਜਬਾਲ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਹੈ:
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕਿਹੜਾ ਅਮਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ?”ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: “ਉਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮਰੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾਲ ਭਿਰੀ ਰਹੇ।”
[صحيح] - [رواه أحمد والترمذي وابن ماجه وابن حبان] - [الأربعون النووية - 50]
ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਅੱਗੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਨਫਲ ਇਬਾਦਤਾਂ ਇੰਨੀਆਂ ਵੱਧ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾ (ਪੂਰਾ) ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਫੇਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਆਪ ﷺ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਅਮਲ ਦੱਸ ਦੇਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਾਬ (ਪੁੰਨ) ਮਿਲ ਸਕੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਫੜੀ ਰੱਖੇ।
ਸੋ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਉਸਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾਲ ਤਰ ਰਹੇ (ਭਰੀ ਰਹੇ) ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇ ਹਰ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿੱਚ ਰੁਝਿਆ ਰਹੇ।
ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਬਹਾਨ ਅੱਲਾਹ, ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹ, ਅੱਲਾਹੁ ਅਕਬਰ, ਅਸਤਗ ਫ਼ਿਰੁੱਲਾਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਆਵਾਂ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
Benefits from the Hadith
- ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ (ਮਹੱਤਤਾ)।
- ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਹਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸਵਾਬ ਦੇ ਕੰਮ ਅਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
- ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਦਰਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਤੇ ਸਚੇ ਦਿਲੋਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਬਾਨ ਤੋਂ ਅੱਲਾਹ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਬਹਾਨ ਅੱਲਾਹ, ਅਲਹਮਦੁ ਲਿੱਲਾਹ, ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇਲੱਲਾਹ, ਅੱਲਾਹੁ ਅਕਬਰ ਆਦਿ ਕਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਫਲੀ ਇਬਾਦਤਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
- ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ, ਜੋ ਉਸ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੋਵੇ।