ဟဒီးဆ်: ။ ထိုအခါ တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)က ''သို့ဆိုလျှင် ငါကိုယ်တော်အား သက်သေအဖြစ်မထားလေနှင့်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ငါကိုယ်တော်သည် မတရားမှုအပေါ် သက်သေခံခြင်းမပြုပေ။

عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رَضيَ اللهُ عنهُما:
أَنَّ أُمَّهُ بِنْتَ رَوَاحَةَ سَأَلَتْ أَبَاهُ بَعْضَ الْمَوْهِبَةِ مِنْ مَالِهِ لِابْنِهَا، فَالْتَوَى بِهَا سَنَةً ثُمَّ بَدَا لَهُ، فَقَالَتْ: لَا أَرْضَى حَتَّى تُشْهِدَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَا وَهَبْتَ لِابْنِي، فَأَخَذَ أَبِي بِيَدِي وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ، فَأَتَى رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ أُمَّ هَذَا بِنْتَ رَوَاحَةَ أَعْجَبَهَا أَنْ أُشْهِدَكَ عَلَى الَّذِي وَهَبْتُ لِابْنِهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا بَشِيرُ، أَلَكَ وَلَدٌ سِوَى هَذَا؟» قَالَ: نَعَمْ، فَقَالَ: «أَكُلَّهُمْ وَهَبْتَ لَهُ مِثْلَ هَذَا؟» قَالَ: لَا، قَالَ: «فَلَا تُشْهِدْنِي إِذن، فَإِنِّي لَا أَشْهَدُ عَلَى جَوْرٍ»، ولِمُسْلِمٍ: «فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي».
[صحيح] - [متفق عليه، وله ألفاظ عديدة] - [صحيح مسلم: 1623]

ဤဘာသာပြန်ဆိုချက်ကို ပိုမိုသုံးသပ်ရန်နှင့် စစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။.

နုအ်မားန် ဗင်န် ဗရှီးရ်(ရဿွိယလ္လာဟု အန်ဟုမာ) ထံမှ ဆင့်ပြန်လာရှိသည်။
၎င်း၏မိခင် ဗင်န်‌သေရဝါးဟဟ် (ရဝါးဟဟ်၏ သမီးဖြစ်သူ) သည် ၎င်း(နုအ်မားန်)၏ဖခင်အား သူမ၏သားအတွက် မိမိဥစ္စာပစ္စည်းတစ်စိတ်တစ်ဒေသကို လက်ဆောင်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဖခင်သည် တစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဆိုင်းငံ့ထားပြီးနောက် စိတ်ပြောင်းလာသည်။ ထိုအခါ သူမ(နုအ်မားန်၏မိခင်)က ‘အသင် ကျွန်မ၏သားအား လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးသော ဥစ္စာပစ္စည်းအပေါ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)အား သက်သေမထားသရွေ့ကျွန်မကျေနပ်မည်မဟုတ်’ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ဖခင်သည် ကျွန်ုပ်၏လက်ကိုဆွဲကိုင်၍(ထိုအချိန်က ကျွန်ုပ်သည် ကလေးအရွယ်သာရှိ‌သေးသည်) အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)ထံ သွားရောက်ခဲ့သည်။ထို့‌နောက် ၎င်း(နုအ်မားန်၏ဖခင်)က အို - အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော်- ဤကလေး၏မိခင် ဗင်န်သေရဝါးဟဟ်က သူမကလေးအား ကျွန်တော်မျိုး လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးအပ်သော အရာအပေါ် ကျွန်တော်မျိုးသည် ကိုယ်တော့်အား သက်သေအဖြစ်ထားစေလိုပါသည်' ဟု လျှောက်တင်လေသည်။ ထိုအခါ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်) က မိန့်တော်မူသည်- 'အို ဘရှီးရ်... ဤက‌လေးမှအပ သင့်တွင် အခြားသားသမီးများရှိပါသလား' ဟု မေးတော်မူရာ၊ ၎င်းက 'ရှိပါသည်' ဟု ဖြေကြားသည်။ ထိုအခါ တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)က 'သူတို့အားလုံးကို ဤကလေးအား ပေးသကဲ့သို့ လက်ဆောင်ပေးခဲ့ပါသလား' ဟု မေးတော်မူရာ ၎င်းက 'မပေးခဲ့ပါ' ဟု ဖြေလေသည်။ ထိုအခါ တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)က ''သို့ဆိုလျှင် ငါကိုယ်တော်အား သက်သေအဖြစ်မထားလေနှင့်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ငါကိုယ်တော်သည် မတရားမှုအပေါ် သက်သေခံခြင်းမပြုပေ။'' ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ဆွဟီးဟ်မွတ်စ်လင်မ်ကျမ်းတွင် လာရှိသည်မှာ ''သို့ဖြစ်၍ ဤအရာအတွက် ငါကိုယ်တော်မှတစ်ပါး အခြားတစ်ဦးဦးကို သက်သေထားလော့'' ဟု (မိန့်တော်မူသည်)''''
[ဤဟဒီးဆ်သည် ဆွဟီးဟ် အဆင့်ရှိသည်။] - [متفق عليه وله ألفاظ عديدة] - [صحيح مسلم - 1623]

ရှင်းလင်းချက်

နုအ်မားန် ဗင်န် ဗရှီးရ် (ရဿွိယလ္လာဟု အန်ဟုမာ) က ဆင့်ပြန်ခဲ့သည်မှာ- သူ၏မိခင် အမ်ရဟ် ဗင်န်သေ ရဝါးဟဟ် (ရဿွိယလ္လာဟု အန်ဟာ)သည် မိမိ (နုအ်မားန်)၏ဖခင်ထံမှ သူမ၏သားအတွက် မိမိဥစ္စာပစ္စည်းတစ်စိတ်တစ်ဒေသကို လက်ဆောင်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဖခင်ဖြစ်သူက ဝန်လေးကာ တစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူမ၏ တောင်းဆိုမှုကို လက်ခံပြီး မိမိ၏သားဖြစ်သူ နုအ်မားန်အား လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးအပ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။ ထိုအခါ သူမ(နုအ်မားန်း၏ မိခင်)က - ‘အသင် ကျွန်မ ၏သားအား လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးသော ဥစ္စာ ပစ္စည်းအပေါ် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)အား သက်သေမထားသရွေ့ကျွန်မကျေနပ်မည်မဟုတ်’ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ဖခင်သည် ကျွန်ုပ်၏လက်ကိုဆွဲကိုင်၍(ထိုအချိန်က ကျွန်ုပ်သည် ကလေးအရွယ်သာရှိ‌သေးသည်) အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)ထံ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်းက- အို - အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော်- ဤကလေး၏မိခင် ဗင်န်သေရဝါးဟဟ်က သူမကလေးအား ကျွန်တော်မျိုး လက်ဆောင်အဖြစ်ပေးအပ်သော အရာအပေါ် ကျွန်တော်မျိုးသည် ကိုယ်တော့်အား သက်သေအဖြစ်ထားစေလိုပါသည်' ဟု လျှောက်တင်လေသည်။ ထိုအခါ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ရစူလ်တမန်တော် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်) က မိန့်တော်မူသည်- အို- ဗရှီးရ်၊ ဤက‌လေးမှအပ သင့်တွင် အခြားသားသမီးများရှိပါသလား။ ၎င်းက "ရှိပါသည်" ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်) က "သူတို့အားလုံးကို ဤကလေးအား ပေးသကဲ့သို့ လက်ဆောင်ပေးခဲ့ပါသလား" ဟု မေးမြန်းတော်မူရာ ၎င်းက "မပေးခဲ့ပါ" ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။ ထိုအခါ တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)က ''သို့ဆိုလျှင် ငါကိုယ်တော်အား သက်သေအဖြစ်မထားလေနှင့်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ငါကိုယ်တော်သည် မတရားမှုအပေါ် သက်သေခံခြင်းမပြုပေ။ ဆွဟီးဟ်မွတ်စ်လင်မ်ကျမ်းတွင် လာရှိသည်မှာ- တမန်တော်မြတ် (ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်) သည် ၎င်းအား အပြစ်တင်ဟန့်တားသောအနေဖြင့် ''သို့သော် ဤမတရားမှုအတွက် ငါကိုယ်တော်မှတစ်ပါး အခြားတစ်ဦးဦးကို သက်သေထားလော့'' ဟုမိန့်ကြားတော်မူလေသည်။

ဟဒီးဆ်မှ သိမှတ်ဖွယ်ရာများ

1. သားယောက်ကျားလေးနှင့် သမီးမိန်းက‌လေးများအကြား လက်ဆောင်ပေးကမ်းရာတွင်တရားမျှတမှုရှိရန် အရေးကြီးသည်။ သို့ရာတွင် စားဝတ်နေရေးအတွက် သုံးစွဲမှုမှာမူ လိုအပ်ချက်ပေါ်တွင် မူတည်ပြီး တစ်ဦးစီ၏ လိုအပ်ချက်အလျောက် သုံးစွဲနိုင် သည်။
2. အချို့သော သားသမီးများကို အချို့ထက် ပိုမိုဦးစား‌ပေးခြင်းသည် မတရားမှုနှင့် ညှဉ်းပန်းမှုဖြစ်သည်။ ထို (မခွင့်ပြုအပ်သော ဦးစားပေးမှု) အပေါ် သက်သေခံခြင်း (လက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း) သည်လည်း ခွင့်မပြုပါ။
3. အိမာမ်နဝဝီက မိန့်ဆိုသည်မှာ - ဖခင်သည် မိမိသားသမီးများအကြား လက်ဆောင်ပေးရာ၌ တန်းတူညီမျှ ပေးသင့်သည်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်တိုင်းကို အခြားသူနှင့် တန်းတူညီမျှစွာ ပေးကမ်းရမည်။ မည်သူ့ကိုမျှ ဦးစားပေးခြင်း မပြုရ။ ယောကျ်ားနှင့် မိန်းကလေးကြားတွင်လည်း တန်းတူညီမျှ ပြုရမည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အချို့သော (ရှာဖီအီမဇ်ဟဗ်၏) ပညာရှင်များက ယောကျ်ားလေးတစ်ဦးအား မိန်းကလေးနှစ်ဦးနှင့် ညီမျှသော ဝေစုကို ပေးရမည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် မှန်ကန်၍ ကျော်ကြားသော အဆိုမှာ ယောကျ်ားနှင့် မိန်းကလေးကြားတွင် တန်းတူညီမျှ ပြုလုပ်ရမည်ဟူသော အဆိုသာဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ဟဒီးစ်တော်၏ ထင်ရှားသောအဓိပ္ပာယ်က ဤအချက်ကိုပင် ညွှန်ပြနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
4. ရှရီအသ်တရားတော်နှင့် ဆန့်ကျင်သော ဥပဒေစီရင်ချက်များသည် ပျက်ပြယ်ပြီး အာဏာမသက်ရောက်နိုင်ပေ။
5. စုံစမ်းမေးမြန်းရန် လိုအပ်သည့်ကိစ္စရပ်များတွင် တရားသူကြီးနှင့် မုဖ်သီ (ဖသ်ဝါဓမ္မသတ်ထုတ်ပြန်သူ) တို့သည် အသေးစိတ် မေးမြန်းရမည်။ အကြောင်းမှာ “"အသင်သည် သင်၏ သားသမီးအားလုံးကို ဤနည်းတူ ပေးခဲ့လေသလော။"ဟု တမန်တော်မြတ်(ဆွလ္လလ္လာဟုအလိုင်ဟိဝစလ္လမ်)က မိန့်တော်မူခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
6. အိမာမ်နဝဝီက မိန့်ဆိုသည်မှာ - ဤဟဒီးစ်တော်တွင် ဖခင်(မိဘ) သည် မိမိပေးပြီးသော လက်ဆောင်ကို သားသမီးထံမှ ပြန်ယူခွင့်ရှိကြောင်း ပါရှိသည်။
7. ညီအစ်ကိုများအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အရာများကို ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် မိဘများအား အမိန့်ဖီဆန်ခြင်း၊မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အရာများအား ရှောင်ရှားရန် အမိန့်ရှိထားသည်။