हदीस: मग मला यावर साक्षी बनवू नको, कारण मी अन्याय (जुलूम)वर साक्ष देत नाही

عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ رَضيَ اللهُ عنهُما:
أَنَّ أُمَّهُ بِنْتَ رَوَاحَةَ سَأَلَتْ أَبَاهُ بَعْضَ الْمَوْهِبَةِ مِنْ مَالِهِ لِابْنِهَا، فَالْتَوَى بِهَا سَنَةً ثُمَّ بَدَا لَهُ، فَقَالَتْ: لَا أَرْضَى حَتَّى تُشْهِدَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَا وَهَبْتَ لِابْنِي، فَأَخَذَ أَبِي بِيَدِي وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ، فَأَتَى رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ أُمَّ هَذَا بِنْتَ رَوَاحَةَ أَعْجَبَهَا أَنْ أُشْهِدَكَ عَلَى الَّذِي وَهَبْتُ لِابْنِهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَا بَشِيرُ، أَلَكَ وَلَدٌ سِوَى هَذَا؟» قَالَ: نَعَمْ، فَقَالَ: «أَكُلَّهُمْ وَهَبْتَ لَهُ مِثْلَ هَذَا؟» قَالَ: لَا، قَالَ: «فَلَا تُشْهِدْنِي إِذن، فَإِنِّي لَا أَشْهَدُ عَلَى جَوْرٍ»، ولِمُسْلِمٍ: «فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي».
[صحيح] - [متفق عليه، وله ألفاظ عديدة] - [صحيح مسلم: 1623]

या भाषांतराला अधिक पुनरावलोकन आणि छाननीची आवश्यकता आहे.

अल-नुमान बिन बशीरच्या अधिकारावर, अल्लाह त्यांच्यावर प्रसन्न होऊ :
मुलासाठी (म्हणजे नुमानसाठी) काही माल भेट (हदिया) म्हणून देण्याची विनंती केली. त्यांचे वडील (बशीर) यांनी एक वर्ष या बाबतीत विचार करत राहिले (निर्णय घेतला नाही), नंतर त्यांना ही गोष्ट पसंत पडली (की भेट द्यावी). तेव्हा त्यांच्या आईने म्हटलं: "मला तोपर्यंत समाधान होणार नाही, जोपर्यंत तुम्ही या भेटीवर रसूलुल्लाह ﷺ यांना साक्षीदार बनवत नाही." मग माझ्या वडिलांनी माझा हात धरला — आणि त्या वेळी मी एक लहान मुलगा होतो — आणि ते मला घेऊन रसूलुल्लाह ﷺ यांच्या उपस्थितीत आले. आणि त्यांनी عرض केलं: "या रसूलल्लाह! या (मुलाच्या) आई बिंत रवाहा हिला हे आवडलं आहे की मी माझ्या मुलाला जी भेट दिली आहे, त्यावर तुम्ही साक्ष द्यावी." तेव्हा रसूलुल्लाह ﷺ म्हणाले: "अरे बशीर! तुला या मुलाशिवाय इतर मुलं आहेत का?" त्यांनी म्हटलं: "होय." नबी ﷺ म्हणाले: "तू सर्वांना याचप्रमाणे भेट दिली आहेस का?" त्यांनी उत्तर दिलं: "नाही." मग नबी ﷺ म्हणाले: "मग मला यावर साक्षी बनवू नको, कारण मी अन्याय (जुलूम)वर साक्ष देत नाही ",आणि सही मुस्लिमच्या रिवायतीत असे शब्द आहेत: "मग या (भेटी)वर माझ्याव्यतिरिक्त कोणाला तरी साक्षी बनव."
[صحيح] - [متفق عليه، وله ألفاظ عديدة] - [صحيح مسلم - 1623]

स्पष्टीकरण

हजरत नुमान बिन बशीर (रज़ीअल्लाहु अनहुमा) यांनी सांगितले की, त्यांची आई अम्रा बिंत रवाहा (रज़ीअल्लाहु अनहा) हिने त्यांच्या वडिलांना आपल्या मुलासाठी त्यांच्या मालातून काही हिस्सा भेट (हदिया) म्हणून देण्याची विनंती केली. त्यांचे वडील या बाबतीत थोडे उदासीन राहिले आणि एक वर्ष विलंब केला. नंतर त्यांनी आपल्या पत्नीची विनंती मान्य करण्याचा आणि आपल्या मुलगा नुमानला ती भेट देण्याचा निर्णय घेतला. (तेव्हा त्यांच्या आईने म्हटलं...) "मला तोपर्यंत समाधान होणार नाही जोपर्यंत तुम्ही रसूलुल्लाह ﷺ यांना माझ्या मुलाला दिलेल्या भेटीवर साक्षीदार बनवत नाही."
मग माझ्या वडिलांनी माझा हात धरला — आणि त्या वेळी मी एक लहान मुलगा होतो — आणि ते मला घेऊन रसूलुल्लाह ﷺ यांच्याकडे गेले, आणि त्यांनी सांगितले: हे अल्लाहचे दूत, याची आई रावहाची मुलगी आहे आणि तिने तिच्या मुलाला जे काही दिले त्याबद्दल मी तुम्हाला साक्ष देऊ इच्छितो, म्हणून तो, अल्लाहची प्रार्थना आणि शांती त्याच्यावर असो: अरे बशीर, तुला याशिवाय दुसरा मुलगा आहे का? तो म्हणाला: होय. तो म्हणाला: "सर्वांना तू याचप्रमाणे भेट दिली आहे का?" तो म्हणाला: नाही. तो म्हणाला: मग मला साक्ष देऊ नका, कारण मी अत्याचार आणि अन्यायाची साक्ष देत नाही. आणि सही मुस्लिम मध्ये नबी ﷺ यांनी त्याला टोमणीत सांगत उत्तर दिले: "पण या अन्यायावर माझ्याव्यतिरिक्त कोणी साक्षी असो."

हदिसचे फायदे

1. मुलांमध्ये आणि मुलींमध्ये भेटवस्तू व हदीयां (अर्पण) देताना न्याय (समानता) पाळणे आवश्यक आहे, परंतु उपजीविका (रोजगार/खर्च) देताना प्रत्येकाची गरज पाहून प्रमाण ठरवावे.
2. काही मुलांना इतरांपेक्षा प्राधान्य देणे अन्याय (जुलूम) आणि अन्यायकारक वागणूक आहे, आणि अशा प्रकरणात साक्ष देणे योग्य नाही, ना सहन करण्यासाठी आणि ना अदा करण्यासाठी.
3. अन-नववी यांनी सांगितले: पालकांनी आपल्या मुलांमध्ये भेटवस्तू (हदिया) देताना न्याय पाळावा, प्रत्येकाला दुसऱ्या प्रमाणेच हदिया द्यावी, कोणालाही प्राधान्य देऊ नये, आणि मुलगा-मुलगी यातही समानता ठेवावी. आमच्या काही शास्त्रज्ञ मित्रांचा म्हणणे आहे की मुलाला मुलींच्या दोन भागांच्या समभागइतके हक्क असावा, परंतु प्रचलित आणि योग्य मत हे आहे की दोघांमध्ये समानता राखावी, जसे हदीसच्या स्पष्ट अर्थातून समजते.
4. जो शरियत (इस्लामी कानून)ाच्या विरोधात असेल, तो रद्द आहे आणि लागू होत नाही.
5. शासक आणि मफ्ती यांना त्या बाबतीत स्वतंत्र समजावे जिथे स्वतंत्र निर्णय (इज्तिहाद) करण्याची शक्यता असते; जसे की नबी ﷺ म्हणाले: "तू हे सर्व आपल्या मुलांना दिलं का?"
6. अल-नवावी म्हणाले: त्यात हे समाविष्ट आहे: वडिलांना मुलाची भेट परत घेणे परवानगी आहे.
7. भाऊंमध्ये सामंजस्य निर्माण करण्यासाठी आणि त्यांच्यामध्ये शत्रुत्व निर्माण करण्याची किंवा पालकांची अवज्ञा करणाऱ्या गोष्टी टाळण्याची आज्ञा.