Hadis: İsrailoğulları'nı peygamberler yönetirdi. Bir peygamber ölünce yerine bir başka peygamber gelirdi. Benden sonra hiçbir peygamber olmayacak. Ancak halifeler gelecek ve sayıları çok olacaktır

عَنْ أَبِي حَازِمٍ قَالَ: قَاعَدْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ رضي الله عنه خَمْسَ سِنِينَ، فَسَمِعْتُهُ يُحَدِّثُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ:
«كَانَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ تَسُوسُهُمُ الأَنْبِيَاءُ، كُلَّمَا هَلَكَ نَبِيٌّ خَلَفَهُ نَبِيٌّ، وَإِنَّهُ لاَ نَبِيَّ بَعْدِي، وَسَيَكُونُ خُلَفَاءُ فَيَكْثُرُونَ» قَالُوا: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: «فُوا بِبَيْعَةِ الأَوَّلِ فَالأَوَّلِ، أَعْطُوهُمْ حَقَّهُمْ، فَإِنَّ اللَّهَ سَائِلُهُمْ عَمَّا اسْتَرْعَاهُمْ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 3455]

Ebû Hâzim'den rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'ın yanında beş yıl kaldım ve onu, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'den hadis rivayet ederken şöyle dediğini işittim:
«İsrailoğulları'nı peygamberler yönetirdi. Bir peygamber ölünce yerine bir başka peygamber gelirdi. Benden sonra hiçbir peygamber olmayacak. Ancak halifeler gelecek ve sayıları çok olacaktır.» Dediler ki: “Bize ne emredersin?” O da dedi ki: «Onlara yapmış olduğunuz biatleri teker teker yerine getirin ve onlara haklarını verin. Çünkü Allah, kendilerine emanet ettiği şeyleri onlardan soracaktır.»
[Sahih Hadis] - [Muttefekun aleyh] - [Sahih-i Buhârî - 3455]

Şerh

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, İsrailoğullarının işlerinin peygamberler tarafından yönetildiğini haber vermiştir. Peygamberler, onların işlerini tıpkı emirlerin ve valilerin halkın işlerini yürüttüğü gibi yürütürlerdi. Onların arasında her ne zaman bir bozgunculuk baş gösterse, Allah onlara bir peygamber gönderir; o da onların işlerini düzene koyar ve Allah’ın hükümlerinden değiştirdikleri şeyleri ortadan kaldırırdı. Benden sonra ise artık hiç peygamber gelmeyecektir ki onların yaptıklarını yapsın. Ancak benden sonra halifeler olacak ve sayıları çoğalacaktır (bunun neticesinde de aralarında anlaşmazlık ve ihtilaflar baş gösterecektir). Bunun üzerine sahabeler, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e sordular: "Bize ne yapmamızı emredersin?" Bunun üzerine şöyle buyurdu: Bir halifeye biat edildikten sonra bir başkasına da biat edilirse, ilk halifeye yapılan biat geçerlidir ve ona bağlı kalmak gerekir. İkinciye yapılan biat ise geçersizdir; onun böyle bir biat talep etmesi de haramdır. Yöneticilere haklarını verin; onlara, Allah’a isyanı gerektirmeyen hususlarda işitip itaat edin ve onlarla bu çerçevede geçinin. Çünkü Allah, size karşı yaptıkları şeylerden dolayı onları sorguya çekecek ve hesaba çekecektir.

Hadisten Çıkarılan Hükümler

1. Halk için, kendi işlerini çekip çevirecek ve kendilerini dosdoğru yola iletecek bir peygamberin yahut bir halifenin (yöneticinin) bulunması kaçınılmazdır.
2. Peygamberimiz Muhammed -sallallahu aleyhi ve sellem-'den sonra başka bir peygamber yoktur.
3. "Meşru yollarla yönetimi sabit olmuş (başa geçmiş) bir lidere karşı ayaklanmaktan (başkaldırmaktan) sakındırılmıştır.
4. Aynı anda iki halifeye biat etmek caiz değildir.
5. Yöneticinin sorumluluğu çok büyüktür. Zira Allah Teâlâ, kendisine emanet edilen halk hakkında onu hesaba çekecektir.
6. İbn Hacer -rahimehullah- şöyle demiştir: Din işi, dünya işinden önce gelir. Çünkü Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, dinin yüce tutulmasına, fitne ve kötülüğün önlenmesine vesile olduğu için yöneticinin hakkının yerine getirilmesini emretmiştir. Kişinin kendi hakkını talep etmeyi ertelemesi ise o hakkı düşürmez. Allah ona, hakkını kurtarıp eksiksiz vereceğini vaat etmiştir; bu, gerek dünyada gerekse ahirette olabilir.
7. Bu durum, Resûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in peygamberliğinin doğruluğunu gösteren işaretlerden biridir. Çünkü gerçekten de onun ardından birçok halife ve yönetici gelmiş; bunların bir kısmı ümmeti ıslah eden hayırlı kimseler, bir kısmı ise kötü yönetim sergileyen kimseler olmuştur.