हदीस: तिमीहरूमध्ये कसैले यसो नभन: हे अल्लाह! यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने, मलाई क्षमा गर्नुहोस्, यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने, म माथि दया गर्नुहोस्। यदि चाहनुभयो भने मलाई रोजगारी दिनुहोस्। बरु, उसले आफ्नो माग दृढताका साथ राख्नु पर्छ, किनकि अल्लाह जे चाहनुहुन्छ, त्यो गर्नुहुन्छ, कसैले पनि अल्लाहलाई बाध्य गर्न सक्दैन।

عَن أَبِي هُرَيْرَةَ رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ:
«لاَ يَقُلْ أَحَدُكُمْ: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي إِنْ شِئْتَ، ارْحَمْنِي إِنْ شِئْتَ، ارْزُقْنِي إِنْ شِئْتَ، وَليَعْزِمْ مَسْأَلَتَهُ، إِنَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ، لاَ مُكْرِهَ لَهُ». ولمسلم: «وَلَكِنْ لِيَعْزِمِ الْمَسْأَلَةَ وَلْيُعَظِّمِ الرَّغْبَةَ، فَإِنَّ اللهَ لَا يَتَعَاظَمُهُ شَيْءٌ أَعْطَاهُ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 7477]

यस अनुवादलाई थप समीक्षा र जाँचको आवश्यकता छ.

अबू-हुरैरह (रजियल्लाहु अन्हु) ले वर्णन गरेका छन्, रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले भन्नुभएको छ :
"तिमीहरूमध्ये कसैले यसो नभन: हे अल्लाह! यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने, मलाई क्षमा गर्नुहोस्, यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने, म माथि दया गर्नुहोस्। यदि चाहनुभयो भने मलाई रोजगारी दिनुहोस्। बरु, उसले आफ्नो माग दृढताका साथ राख्नु पर्छ, किनकि अल्लाह जे चाहनुहुन्छ, त्यो गर्नुहुन्छ, कसैले पनि अल्लाहलाई बाध्य गर्न सक्दैन।"
[सही] - [मुत्तफकुन अलैहि] - [सही बुखारी - 7477]

व्याख्या

रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) ले दुआ गर्दा सर्त राख्न निषेध गर्नुभयो, चाहे त्यो अल्लाहको इच्छाले नै किन नहोस्। किनकि यो कुरा निश्चित छ कि अल्लाहले चाहनुभयो भने मात्र क्षमा गर्नुहुन्छ, त्यसैले यस्तो शर्त राख्नुको कुनै अर्थ छैन। शर्त त त्यहीँमा हुन्छ जहाँ कसैलाई बाध्य गर्न सकिन्छ वा उसले चाहेन भने गर्न सक्दैन, तर अल्लाह यसबाट मुक्त हुनुहुन्छ। पैगम्बर ﷺ ले यसलाई हदीसको अन्त्यमा स्पष्ट पार्नुभयो: "उहाँलाई कसैले बाध्य गर्न सक्दैन।" अल्लाहलाई कुनै कुरा दिन ठूलो वा कठिन लाग्दैन, उहाँ असमर्थ हुनुहुन्न, त्यसैले "यदि चाहनुभयो भने" भन्ने शर्त राख्नु कमजोरी हो। यस्तो शर्त राख्नु भनेको उहाँको क्षमाबाट बेपरवाह हुनु हो। "यदि चाहनुभयो भने मलाई दिनुहोस्" भन्ने शैली त केवल त्यहीँ प्रयोग हुन्छ जहाँ दिन आवश्यक छैन वा दिन सक्ने शक्ति छैन। तर अल्लाह त सर्वशक्तिमान हुनुहुन्छ, उहाँकै आवश्यकता छ, त्यसैले दुआ गर्दा दृढतापूर्वक माग्नुपर्छ, गरिब र आवश्यकता भएको व्यक्तिले जस्तै माग्नुपर्छ, र अल्लाहतर्फ शरण लिनुपर्छ—किनकि उहाँ नै पूर्ण धनी र सबै कुरामा सक्षम हुनुहुन्छ।

हदीसका केही फाइदाहरू

1. अल्लाहको इच्छामा सर्त राखेर प्रार्थना गर्न निषेध छ।
2. अल्लाहलाई अनुचित कुराहरू भन्दा मुक्त ठानिन्छ; उहाँको कृपा असीमित छ; उहाँ पूर्ण रूपमा धनी हुनुहुन्छ; र उहाँको उदारता तथा दयालुता परिपूर्ण छ।
3. अल्लाहको पूर्णताको प्रमाणित गर्नु।
4. अल्लाहसँग भएका कुराहरूको लागि इच्छा राख्नु र उहाँप्रति राम्रो धारणा राख्नुको महत्त्व।
5. कतिपय मानिसहरूले थाहा नपाई दुआ-आशिर्वाद लाई अल्लाहको इच्छामा सर्त राख्छन्, जस्तै: "अल्लाहले तपाईंलाई प्रतिफल दिऊन्, यदि अल्लाहले चाहे,भने" वा "अल्लाहले उहाँमाथि दया गरून्, यदि अल्लाहले चाहे भने।" अध्यायको हदीस अनुसार यो जायज छैन।