Hadisa: fɛn naani bɛ yen mɔgɔ min mana k'o cɛla o ye nafigi piripiri ye, n'a dɔ taamasiyɛn yera min na naafigiya taamasiyɛn bɛ o la f'a k'a bila: n'a kumana a bɛ nkalon tigɛ, n'a ye lahidu ta a bɛ janfa kɛ, n'a ye lahidu tà a b'a bɔrɔtɔ, n'a ye kɛlɛ daminɛ a be dantɛmɛ kɛ

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنهما قال: قال رَسولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا، وَإِنْ كَانَتْ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ فِيهِ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا: مَنْ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وإذَا خَاصَمَ فَجَرَ، وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ».
[صحيح] - [رواه البخاري ومسلم] - [الأربعون النووية: 48]

A minɛna amuru den abudala la Ala diɲɛna u ma a ko: kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye :
<< fɛn naani mɔgɔ min mana kɛ o cɛ la o bɛ kɛ naafigi ye, n'a taamasiyɛn dɔ yera mɔgɔ min na naafigiya taamasiyɛn bɛ o la f'a k'a bila: mɔgɔ min bɛ nkalon tigɛ n'a bɛ bàro kɛ, n'a ye lahidu tà a b'a bɔrɔtɔ, a bɛ cɛnni kɛ n'a bɛ kɛlɛ kɛ, n'a ye lahidu ta a bɛ jànfan kɛ>>.
[صحيح] - [رواه البخاري ومسلم] - [الأربعون النووية - 48]

Hadisa Ɲɛfɔli

Kira ye bagabaali kɛ nɛɛma ni kisi b'a ye k'a bɔ fɛn naani ma, n'a bɛɛ ye ɲɔgɔn sɔrɔ silamɛ min na o bɛ bɔfɛɲɔgɔnya kɔsɛbɛ nafiki ma o fɛn ninu kama, n'a kɛra mɔgɔ min tagalan ye, mɔgɔ min bɛ bàli k'a kɛ o tɛ don a kɔnɔ, o ye:
A fɔlɔ: n'a bɛ bàro kɛ a b'a tugu ka nkalon tigɛ tuɲa t'a ka kuma la.
A filanan: n'a ye lahidu dɔ tà a t'a bɔ a sira fɛ, a b'a tìgi janfa.
A sabanan: n'a ye lahidu dɔ tà a t'a dafa a b'a fokɔɲɔgɔya.
A naaninan: n'a ye dɔ kɛlɛ a ka kɛlɛ ka jugu, a b'a cɛɛnɛ ka bɔ tuɲa ma, a bɛ nkalon ni kuma kolon fɔ. a bɛ fɛɛrɛ tigɛ a ka sɔsɔli n’a ka tiɲɛni na. a bɛ baatarakan fɔ ani nkalon.
A dɔn ko Naafigiya o ye ka ko dɔ bange min tɛ i kɔnɔta yɛrɛ ye, ni kɔrɔ n bɛ tàli kɛ taamasiyɛn kofɔlenw dùngew la, a ka naafigiya bɛ ɲɛsin min b'a baroɲɔgɔnya, k'a lahidu ɲɔgɔnya, ka d'a la, k'a kɛlɛ, ka lahidu tà a ye mɔgɔw la, naafigi lakodɔnnen tɛ silamɛya la min bɛ kafiriya dogo, ní ni taamasiyɛnw bangena mɔgɔ min na ; naafigiya taamasiyɛn b'o la f'a k'a bila.

hadisa n nafaw dɔ ye:

1. Naafigiya taamasiyɛndɔw bangeli bagabaali ni Làdili kama a lawaleyali la.
2. Hadisa laɲini ye min ye: k'a fɔ ni taamasiyɛnw ye naafigiya taamasiyɛn ye, a tigilamɔgɔ bɔlen bɛ naafigi fɛ, u jogo b'a la, a tɛ i ko a bɛ silamɛya bange ka kafiriya dogo, dɔw ko a bɛ tàli kɛ joko ninu ye se sɔrɔ mɔgɔ min kan, a y'a koɲɛ minɛ konɔgɔman ye; ni mɔgɔ min kɛra ten à ka c'a la o ka dusukunnasiri cɛnnen.
3. Gazali ko:diinɛ lasulu bɛnnen bɛ fɛn sàbà ma: kuma,waleya, ani ŋaniya, a ye lasɔmi kɛ ni kuma cɛnni ye ni nkalon ye, ani wale cɛnni ni janfa ye, ani ŋaniya cɛnni ni fokɔɲɔgɔya ye; k'a d'a kan lahidu fɔkɔɲɔgɔnya tɛ kɛ kojugu ye fo n'a y'a sɔrɔ a banbalen a fɔkɔɲɔgɔnya kan, n ka n'a bɛ fɛn k'a bɔ a sira fɛ fɛn dɔ y'a bàli wali hakilina wɛrɛ nana a la o tɛ don naafigiya sawura kɔnɔ.
4. Naafigiya ye nɔɔniya fila: dusukunnasiri naafigiya min bɛ limaniya bɔ a tìgì la, o ye ka silamɛya bange ka kaafiriya dogo, ani naafigiya wale, o ye yɛrɛ bɔfɛɲɔgɔnya ye ni naafigiw ye u jokow la, o tɛ limaniya bɔ o tigilamɔgɔ la, n ka o ye jùrùmu belebele dɔ ye.
5. Hajari den ko: dɔnnibaw bɛnna a kan k'o mɔgɔ min dusukun kaɲin a n'a nɛn wa a ye ni wale ninu dɔ kɛ o tɛ kafiriya, wa naafigi tɛ k'a bɛ duumɛ tasuma la.
6. Nawawi ko: dɔnni jamakuludɔw ko: a laɲini ye nafigi minnu tun bɛ kira ka ɲɛnamaya waati la kisi b'a ye, u y'u ka limaniya bàro, u ye nkalontigɛ, danaya dara u kan diinɛkola u ye janfa kɛ, u ye lahidu tà diinɛ koɲɛ n'a dɛmɛni la u y'a fɔkɔɲɔgɔnya, u bɛ dantɛmɛ kɛ u ka kɛlɛw la.