Hadis: İki nimet vardır ki, insanların pek çoğu bunların kıymetini bilmeyerek aldanmaktadır: Sağlık ve boş vakit

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«نِعْمَتَانِ مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ: الصِّحَّةُ وَالفَرَاغُ».
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري: 6412]

İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«İki nimet vardır ki, insanların pek çoğu bunların kıymetini bilmeyerek aldanmaktadır: Sağlık ve boş vakit.»
[Sahih Hadis] - [Buhârî rivayet etmiştir] - [Sahih-i Buhârî - 6412]

Şerh

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, Allah'ın iki büyük nimetini haber vermiştir ki, birçok insan bunları yanlış yerde harcayarak zayi etmektedir. Bir kimsede sağlık nimeti ve boş zaman bir arada olduğu halde Allah'a ibadet etmede tembellik ederse, o zaman ziyandadır. İnsanların çoğunluğu bu haldedir. Fakat boş zamanını ve sağlığını Allah'a ibadet etmede kullanırsa, o zaman o kazanç elde eder. Çünkü dünya ahiretin tarlasıdır ve kârı ahirette apaçık ortaya çıkacak olan asıl ticaret buradadır. Unutulmamalıdır ki boş vaktin ardından meşguliyet, sağlığın ardından ise hastalık gelir; insanı bekleyen başka hiçbir şey olmasa bile, tek başına yaşlılığın gelecek olması (bu nimetlerin kıymetini bilmek için) yeterlidir.

Hadisten Çıkarılan Hükümler

1. Mükellef bir tüccara, sağlık ve boş vakit ise ana sermayeye benzetilmiştir. Kim sermayesini en güzel şekilde kullanırsa kazanıp kâra geçer; kim de onu çarçur edip ziyan ederse hüsrana uğrar ve pişman olur.
2. İbnü'l-Hâzin -rahimehullah- şöyle demiştir: Nimet, kişinin faydalandığı ve lezzet aldığı şeydir. Aldanma ise, fiyatının birkaç katına satın almak veya fiyatından çok daha düşük bir fiyata satmaktır. Dolayısıyla, kimin bedeni sağlıklı olur ve kendisini alıkoyan meşguliyetlerden kurtulup boş vakte kavuştuğu halde ahiretini imar etmek için çabalamazsa; o, ticarette aldatılmış (büyük zarara uğratılmış) bir tüccar gibidir.
3. Kişinin, sağlık ve boş zamanını Allah Teâlâ'ya yakınlaşmak için değerlendirmesi ve bu iki nimet elinden çıkmadan önce salih amellerde bulunmaya özen göstermesi gerekir.
4. Allah'ın verdiği nimetlere şükür, onları Yüce Allah'a itaat yolunda kullanmakla olur.
5. el-Kâdî İyâz ve Ebu Bekir İbnu'l-Arabî -rahimehumullah- şöyle demiştir: Allah'ın kula ilk nimetinin ne olduğu hakkında farklı görüşler vardır. Kimisi bu imandır, kimisi bu hayattır, kimisi de bu sağlıktır demiştir. Birinci görüş buna daha evladır. Çünkü iman, mutlak bir nimettir. Hayat ve sağlık ise dünya nimetleridir ve imanla birlikte olmadıkça gerçek anlamda nimet olmazlar. Bu durumda birçok kişi nimetler hakkında aldanmıştır. Yani ya kazançları yok olmuş veya azalmıştır. Kim, kötülüğü emreden nefsine kapılır, sınırları aşar ve Allah'a itaatte devamlılığı terk ederse aldanmıştır. Aynı durum boş duran kimse için de geçerlidir. Çünkü meşgul olan kimsenin, boş vakti olanın aksine bir mazereti olabilir. Ancak boş vakti olanın mazereti yoktur ve bu onun aleyhine delildir.