Hadith: ਉਕਬਾ ਬਨ ਆਮਿਰ ਅਲ-ਜੁਹਨੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿੰਨ ਵਾਰਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ
عَنْ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ رضي الله عنه قَالَ:
ثَلَاثُ سَاعَاتٍ كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَانَا أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِنَّ، أَوْ أَنْ نَقْبُرَ فِيهِنَّ مَوْتَانَا: حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ بَازِغَةً حَتَّى تَرْتَفِعَ، وَحِينَ يَقُومُ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ حَتَّى تَمِيلَ الشَّمْسُ، وَحِينَ تَضَيَّفُ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ حَتَّى تَغْرُبَ.
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 831]
المزيــد ...
ਉਕਬਾ ਬਨ ਆਮਿਰ ਅਲ-ਜੁਹਨੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਉਕਬਾ ਬਨ ਆਮਿਰ ਅਲ-ਜੁਹਨੀ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਿੰਨ ਵਾਰਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰੇ ਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ:
1. ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
2. ਜਦੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਢਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
3. ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਢਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 831]
ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਫਲ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕੀਤਾ: ਪਹਿਲਾ ਸਮਾਂ: ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਭਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਦੋਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਭਾਲਾ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਘੰਟੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ: ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਛਾਇਆ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਦੌਰ ਉਸ ਤਕ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਛਾਇਆ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਮਿੰਟ। ਤੀਜਾ ਸਮਾਂ: ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਢਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਢਲ ਕੇ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗੇ।
Benefits from the Hadith
- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਦੀਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਦਿਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਨ:
- 1. ਫਜਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ।
- 2. ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇੱਕ ਭਾਲਾ ਉਚਾਈ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ 15 ਮਿੰਟ।
- 3. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੋਈ ਛਾਇਆ ਨਾ ਰਹੇ, ਲਗਭਗ 5 ਮਿੰਟ।
- 4. ਅਸਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ।
- 5. ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਪੀਲ਼ਾ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ।
- ਇਹ ਪੰਜ ਮਨਾਹ ਕੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਫਰਾਇਜ਼ (ਫਰਜ਼ ਨਮਾਜ਼ਾਂ) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇਹ ਛੂਟ ਹੈ।
- ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤਿੰਨ ਛੋਟੇ ਸਮਿਆਂ ਤੱਕ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਾਲ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਜਾਂ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰਨਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।
- ਇਸ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਕਮਤ ਇਹ ਹੈ: ਮੂਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਮੂੰਸਲਮਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਅਮਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਨਾਹਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ, ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿ ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਹਦਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸਦੇ ਕਾਰਨ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ:
- 1. ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਵੱਧਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਜਹੰਨਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਧਦੀ ਹੈ।
- 2. ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦੇ ਸਮੇਂ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਮਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਮੂਰਖ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
- 3. ਫਜਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੱਕ ਅਤੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਮਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਮੁਸਲਿਮਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਅਮਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਾਫ਼ਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੱਜਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਿਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ।