حدیث: کله چې یو مسلمان د وصیت کولو لپاره څه ولري، نو ورته روا نه دي چې درې شپې پرې تېرې شي پرته لدې چې هغه یې لیکلی وي

عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضيَ اللهُ عنهُما أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ، يَبِيتُ ثَلَاثَ لَيَالٍ، إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ عِنْدَهُ مَكْتُوبَةٌ»، قَالَ عَبْدُ اللهِ بْنُ عُمَرَ رضي الله عنهما: «مَا مَرَّتْ عَلَيَّ لَيْلَةٌ مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ذَلِكَ إِلَّا وَعِنْدِي وَصِيَّتِي».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح مسلم: 1627]

دا ژباړه بیا لیدنې او کره کتنې ته اړتیا لري.

له ابن عمر رضی الله عنهما څخه روایت دی چې هغه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي چې ویل یې:
کله چې یو مسلمان د وصیت کولو لپاره څه ولري، نو ورته روا نه دي چې درې شپې پرې تېرې شي پرته لدې چې هغه یې لیکلی وي" عبدالله بن عمر رضی الله عنهما وویل: "له هغه وخته چې ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه دا خبره اوریدلې، پر ما یوه شپه هم داسې نه ده تېره شوې چې وصیت مې راسره نه وي".
[صحيح] - [متفق علیه دی ( بخاري اومسلم دواړو روایت کړی دی)] - [صحیح مسلم - 1627]

تشریح

رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي چې هېڅ مسلمان ته نه ښایي چې درې شپې پرې تېرې شي او په حقوقو او یا پېسو کې د وصیت کولو حق ولري، که څه هم لږې وي، مګر دا چې وصیت یې باید ورسره لیکلی وي. عبد الله بن عمر رضي الله عنهما ویلي: له کله نه مې چې دا وینا له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اوریدلي نو پر ما یوه شپه هم داسې نه ده تېره شوې مګر دا چې وصیت مې راسره وي.

د حديث له ګټو څخه

1. د وصیت مشروعیت او لیکلو ته یې باید انسان تل مخکښه وي او د شریعت د حکم سره سم یې باید تشریح کړي، تر څو مرګ ته چمتووالی ولري او د وصیت او د وصیت د لګښتونو په اړه باید بصیرت ولري، مخکې له دې چې پر یو بل څه ترې بوخت شي.
2. د وصیت: معنا هغه ژمنه ده، چې یو څوک د خپل مرګ نه وروسته یو چا ته د خپل مال د مدیریت دنده سپاري، یا ورته د خپلو کوچنیو ماشومانو د پاملرنې دنده ورسپاري او یا د خپل مرګ نه وروسته د خپل ملکیت کوم کاروبار چا ته سپاري.
3. وصیت په درې ډوله دی: ۱- مستحب، دا وصیت پدې اړه دی چې د خېر او ښېګڼې په لار کې یې له مال څخه یو څه ولګول شي؛ تر یې له مرګ څخه وروسته ورته ثواب ورسیږي. ۲- واجب، دا هغو حقونو په اړه وصیت دی چې پر ده دي، برابره خبره ده چې که هغه د الله حقونه وي لکه چې: زکات یې نه وي ویستلی، یا یې كفَّارة یا داسې بل څه ادا کړي نه وي چې شرعا پرې مکلف وي، او یا د بندګانو حقونه وي لکه: پور او د امانتونو سپارل. ۳- او حرام وصیت، که چېرته یې په خپل مال کې دریمې برخې په زیات مال وصیت کړی وي، یا دا چې وارث ته یې وصیت کړی وي.
4. د ابن عمر رضی الله عنهما فضیلت، او د خېر کړنو ته یې سبقت، او د حکیم شریعت پيروي.
5. ابن دقیق العید ویلي: د دوو یا دریو شپو اجازه د سختۍ او مشقت د مخنیوي لپاره ده.
6. مهم شیان باید په لیکلي بڼه مستند شي؛ ځکه چې دا کار د حقوقو د ساتنې لپاره زیات خوندي دی.