بروز رسانی: همانا هرگاه یکی از شما از دنیا برود، جایگاهش هر صبح و شام به او نشان داده می‌شود

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالعَشِيِّ، إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ، فَيُقَالُ: هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى يَبْعَثَكَ اللَّهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 1379]

از عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنهما روایت است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند:
«إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا مَاتَ عُرِضَ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ، إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ، فَيُقَالُ: هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى يَبْعَثَكَ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ». یعنی: «همانا هرگاه یکی از شما از دنیا برود، جایگاهش هر صبح و شام به او نشان داده می‌شود. اگر از اهل بهشت باشد، [جایگاهش] از [جایگاه‌های] اهل بهشت [به او نشان داده می‌شود]، و اگر از اهل دوزخ باشد، [جایگاهش] از [جایگاه‌های] اهل دوزخ [به او نشان داده می‌شود]. سپس گفته می‌شود: این جایگاه توست تا آنکه خداوند تو را در روز قیامت برانگیزد».
[صحیح است] - [بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند] - [صحیح بخاری - 1379]

شرح

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم خبر داده‌اند که هرگاه بنده‌ای از دنیا برود، منزلگاه و جایگاه مخصوص او در بهشت یا دوزخ، هر صبح و شام به او نشان داده می‌شود. اگر از اهل بهشت باشد، جایگاهش در بهشت، و اگر از اهل دوزخ باشد، جایگاهش در دوزخ [به او عرضه می‌گردد]. و به او گفته می‌شود: این همان جایگاهی است که در روز قیامت به سوی آن برانگیخته خواهی شد. این کار برای مؤمن، نعمتی [لذت‌بخش] و برای کافر، عذابی [دردناک] است.

از نکات این حدیث

1. عذاب و نعمت قبر حق است.
2. ابن حجر گفته است: این عرضه کردنِ [جایگاه] برای مؤمنِ باتقوا و کافر، آشکار است. اما در مورد مؤمن گناهکار (که اعمال نیک و بد را آمیخته)، این احتمال نیز وجود دارد که جایگاهش در بهشت - که سرانجام به آن خواهد رسید - به او نشان داده شود.