Hadithi: “Ndonjëherë bagëtitë egërsohen sikurse kafshët e egra. E, nëse ndodh që t'ju ikin kësisoj, atëherë veproni në këtë mënyrë (sikurse sahabiu në fjalë).”

عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ رَضيَ اللهُ عنهُ قَالَ:
كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذِي الحُلَيْفَةِ، فَأَصَابَ النَّاسَ جُوعٌ، فَأَصَابُوا إِبِلًا وَغَنَمًا، قَالَ: وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أُخْرَيَاتِ القَوْمِ، فَعَجِلُوا، وَذَبَحُوا، وَنَصَبُوا القُدُورَ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالقُدُورِ، فَأُكْفِئَتْ، ثُمَّ قَسَمَ، فَعَدَلَ عَشَرَةً مِنَ الغَنَمِ بِبَعِيرٍ فَنَدَّ مِنْهَا بَعِيرٌ، فَطَلَبُوهُ، فَأَعْيَاهُمْ وَكَانَ فِي القَوْمِ خَيْلٌ يَسِيرَةٌ، فَأَهْوَى رَجُلٌ مِنْهُمْ بِسَهْمٍ، فَحَبَسَهُ اللَّهُ، ثُمَّ قَالَ: «إِنَّ لِهَذِهِ البَهَائِمِ أَوَابِدَ كَأَوَابِدِ الوَحْشِ، فَمَا غَلَبَكُمْ مِنْهَا فَاصْنَعُوا بِهِ هَكَذَا»، فَقَالَ أي رافع: إِنَّا نَرْجُو -أَوْ نَخَافُ- العَدُوَّ غَدًا، وَلَيْسَتْ مَعَنَا مُدًى، أَفَنَذْبَحُ بِالقَصَبِ؟ قَالَ: «مَا أَنْهَرَ الدَّمَ، وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ فَكُلُوهُ، لَيْسَ السِّنَّ وَالظُّفُرَ، وَسَأُحَدِّثُكُمْ عَنْ ذَلِكَ: أَمَّا السِّنُّ فَعَظْمٌ، وَأَمَّا الظُّفُرُ فَمُدَى الحَبَشَةِ».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 2488]

Rafi ibn Hadixhi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon:
“Kur ishim në Dhul Hulejfe me Profetin ﷺ, njerëzit i kaploi uria, por me të fituar prenë e luftës, fituan shumë deve e dele. Kështu, ata u ngutën, i therën bagëtitë dhe i përgatitën kusitë (për t'i zier), ndërsa Profeti ﷺ ishte nga fundi i karvanit. Kur arriti (dhe i pa), Profeti ﷺ urdhëroi të derdheshin kusitë, pastaj i ndau bagëtitë dhe i barazoi dhjetë dele me një deve. Papritmas, një deve iku dhe njerëzit iu vunë pas, por nuk arrinin ta zinin dot. Atëkohë në mesin e njerëzve kishte pak kuaj, kështu që një burrë i hipi një kali dhe iu vërsul devesë, e gjuajti me një shtizë dhe e goditi. Profeti ﷺ tha: “Ndonjëherë bagëtitë egërsohen sikurse kafshët e egra. E, nëse ndodh që t'ju ikin kësisoj, atëherë veproni në këtë mënyrë (sikurse sahabiu në fjalë).” Rafiu i tha Profetit ﷺ: “Kemi frikë, - ose ka thënë: shpresojmë, - se armiku do të na sulmojë nesër, e ne nuk kemi thika (për të therur bagëtitë). Vallë, a t'i therim me kallam?" - “Çfarëdo që e derdh gjakun dhe përmendet emri i Allahut gjatë therjes, hajeni, përveç (nëse derdhet gjaku) me dhëmb ose thua. Po ju shpjegoj për çfarë është fjala: sa i përket dhëmbit, (ndalohet) sepse është asht, ndërsa thoi për shkak se etiopasit e përdornin në vend të thikës”, - iu përgjigj Profeti ﷺ.”
[Sahih] - [Muttefek alejhi] - [Sahihu i Buhariut - 2488]

Shpjegimi

Rafi ibn Hadixhi (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregoi se ata ishin me Profetin ﷺ në Dhul Hulejfe. Njerëzit i kishte kapluar uria dhe kishin fituar si plaçkë lufte nga idhujtarët deve dhe dele. Para se të ndahej plaçka e luftës, ata nxituan, therën (disa) prej tyre dhe vendosën kusitë në zjarr (për t'i zier) pa i kërkuar leje Profetit ﷺ. Ndërkohë, Profeti ﷺ po ecte në pjesën e pasme të njerëzve. Kur e mori vesh këtë, urdhëroi që kusitë të përmbyseshin dhe lëngu i tyre u derdh. Pastaj e ndau plaçkën mes tyre, duke llogaritur dhjetë dele për një deve. Një deve iku dhe ata nuk mundën ta arrinin, sepse kishin pak kuaj. Atëherë njëri prej tyre e goditi me një shigjetë dhe Allahu ua ndali për ta. Atëherë Profeti ﷺ tha: “Këto kafshë shtëpiake kanë disa tipare si kafshët e egra. Prandaj, kur ndonjëra prej tyre t’ju ikë dhe të mos mund ta kapni, veproni me të kështu.” Pastaj Rafiu tha: “Ne shpresojmë se nesër do të përballemi me armikun dhe kemi frikë se therja me armët tona do t’ua dëmtojë tehun. Ndërkohë kemi nevojë të domosdoshme për therje, por nuk kemi thikë. A mund të therim me kallamishte të zbrazëta?” Profeti ﷺ tha: “Çdo mjet që e nxjerr gjakun, e derdh me bollëk dhe mbi të përmendet emri i Allahut, hani prej tij; përveç dhëmbit dhe thoit. Do t’ju tregoj arsyen për këtë: sa i përket dhëmbit, ai është asht, ndërsa thoi është mjet që e përdorin jobesimtarët e Etiopisë.”

Mësime nga hadithi

1. Shfaqja e një aspekti të përulësisë së Profetit ﷺ përmes ecjes së tij prapa ushtrisë, kujdesit të tij për shokët e tij, interesimit për gjendjen e tyre dhe pranimit të këshillës së sahabëve të tij (Allahu qoftë i kënaqur me ta!).
2. Disiplinimi i popullatës dhe ushtarëve nga udhëheqësi. Profeti ﷺ i disiplinoi ata për këtë nxitim dhe veprimin e tyre para se të merrnin lejen e tij. Si pasojë, ata u privuan nga ajo që dëshironin.
3. Shpejtësia e përgjigjes së sahabëve (Allahu qoftë i kënaqur me ta) ndaj urdhrave të Profetit ﷺ.
4. Ndalimi i marrjes nga plaçka e luftës derisa ajo të shpërndahet.
5. Drejtësia, veçanërisht në vendin e luftës kundër armiqve dhe jobesimtarëve, sepse ajo është prej shkaqeve të fitores dhe triumfit ndaj armiqve.
6. Neveviu ka thënë: "Nëse një kafshë shtëpiake egërsohet, si për shembull një deve, lopë, kalë që ikën, ose një dele apo kafshë tjetër që largohet, atëherë ajo trajtohet si gjahu dhe bëhet e lejuar duke u qëlluar."
7. Është e detyrueshme therja e kafshës që të lejohet ngrënia e saj. Kafsha duhet të plotësojë këto kushte: 1. Të jetë e lejuar për t’u ngrënë. 2. Të jetë e mundur të kapet; ndërsa ajo që nuk mund të kapet, gjykimi i saj është si i gjahut. 3. Të jetë kafshë tokësore; ndërsa kafsha e detit nuk kushtëzohet me therje.
8. Kushtet për vlefshmërinë e therjes janë: 1. Plotësimi i kushteve të therësit, duke qenë se ai duhet të jetë i arsyeshëm, me aftësi dalluese, musliman ose prej ithtarëve të Librit (hebre ose i krishtetë). 2. Të përmendet emri i Allahut në fillim të therjes. 3. Përshtatshmëria e mjetit të therjes, duke qenë se mjeti i përdorur për therje duhet të jetë i mprehtë dhe të jetë prej çdo materiali, përveç dhëmbit dhe thoit. 4. Të kryhet therja në vendin e duhur të therjes ose prerjes për kafshën që mund të kontrollohet, duke i prerë ezofagun, trakenë dhe dy venat e qafës.