حديث: لَأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ، فَيَأْتِيَ بِحُزْمَةِ الحَطَبِ عَلَى ظَهْرِهِ، فَيَبِيعَهَا، فَيَكُفَّ اللَّهُ بِهَا وَجْهَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ أَعْطَوْهُ أَوْ مَنَعُوهُ». «اگر يکی از شما ریسمانش را بردارد و به کوه برود و پشته ای هيزم بر پشت خود بياورد و بفروشد و بدين سان الله آبروی او را حفاظت کند، اين برايش بهتر است از اينکه دست نياز پيش مردم دراز کند و از آنها کمک بخواهد، حال آنکه معلوم نيست چيزی به او بدهند يا نه

عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ العَوَّامِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ:
«لَأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ، فَيَأْتِيَ بِحُزْمَةِ الحَطَبِ عَلَى ظَهْرِهِ، فَيَبِيعَهَا، فَيَكُفَّ اللَّهُ بِهَا وَجْهَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ أَعْطَوْهُ أَوْ مَنَعُوهُ».
[صحيح] - [رواه البخاري] - [صحيح البخاري: 1471]

این ترجمه نیاز به بررسی و تدقیق بیشتر دارد.

از زبیر بن عوام رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند:
«لَأَنْ يَأْخُذَ أَحَدُكُمْ حَبْلَهُ، فَيَأْتِيَ بِحُزْمَةِ الحَطَبِ عَلَى ظَهْرِهِ، فَيَبِيعَهَا، فَيَكُفَّ اللَّهُ بِهَا وَجْهَهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَسْأَلَ النَّاسَ أَعْطَوْهُ أَوْ مَنَعُوهُ». «اگر يکی از شما ریسمانش را بردارد و به کوه برود و پشته ای هيزم بر پشت خود بياورد و بفروشد و بدين سان الله آبروی او را حفاظت کند، اين برايش بهتر است از اينکه دست نياز پيش مردم دراز کند و از آنها کمک بخواهد، حال آنکه معلوم نيست چيزی به او بدهند يا نه».
[صحیح] - [بخاری روایت کرده] - [صحیح بخاری - 1471]

توضیح

پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان می دارد یکی از مردم کار می کند حتی این که اگر ریسمانش را بردارد و هیزم جمع کند و بر پشت خود حمل کند و آنها را بفروشد و از آن بخورد، و یا از آن صدقه بدهد و از مردم خود را مستغنی و بی نیاز نماید و کرامت و عزت خود را حفظ کند و خود را از ذلت و خواری گدایی و درخواست از دیگران محفوظ دارد؛ برای او بهتر است از اینکه مال مردم را درخواست کند که معلوم نیست به او می دهند یا نه؛ چون درخواست از مردم و گدایی کردن، ذلت و خواری است و مومن عزیز است و ذلت نمی پذیرد.

از فوائد حدیث

1. تشویق مردم به خودداری از سوال کردن و دوری از آن.
2. تشویق مردم به کار برای حصول رزق، حتی اگر شخص کار کن حرفۀ ساده و کم اهمیت در نظر مردم داشته باشد.
3. اسلام با کداگری و بی کاری مبارزه می کند؛ بنابرین کار و تلاش را لازم نموده، هر چند سخت باشد؛ مانند جمع آوری هیزم.
4. در صورت توانایی کار و کسب رزق، سوال کردن حلال نمی گردد.
5. خواستن از سلطان هنگام نیاز جایز است، الله متعال فرمود: {وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ ‌لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ} [التوبة: 92].
6. و [همچنین] گناهى نیست بر كسانى كه چون نزدت آمدند تا آنان را [برای رفتن به جهاد، بر چهارپایی] سوار كنى، [به آنان] گفتى: «چیزى پیدا نمى‌كنم که شما را بر آن بنشانم». آنان بازگشتند در حالی که چشمانشان از این اندوه، اشکبار بود كه چیزى نمى‌یابند تا [در راه جهاد] هزینه كنند.
7. اگر کسى مجبور به سوال کردن شود و نتواند امرار معاش کند و یا هیزم جمع کند، جایز است که سوال کند ولی زیاد اصرار و پافشاری نداشته باشد، الله متعال فرموده است: {از مردم اصرار نمی پرسند} و آنان هرگز با اصرار [چیزی] از مردم نمی‌خواهند. [بقره: 273. ].
8. نووی می گوید: در این حدیث مردم به صدقه دادن، خوردن از دستمزد، و کسب درآمد از راه حلال تشویق شده اند.