हदीस: सोनेचे बदल सोने, चांदीचे बदल चांदी, गहू गहूच्या बदल, ज्वारी ज्वारीच्या बदल, खजूर खजूरच्या बदल, मीठ मीठच्या बदल — सारखं सारखं, हाताने हात, आणि जर ही वस्तू वेगवेगळ्या असतील तर ज्या पद्धतीने हवं तशी विक्री करा, फक्त हाताने हात करणे आवश्यक आहे

عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ رَضيَ اللهُ عنهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ، وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ، وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ، مِثْلًا بِمِثْلٍ، سَوَاءً بِسَوَاءٍ، يَدًا بِيَدٍ، فَإِذَا اخْتَلَفَتْ هَذِهِ الْأَصْنَافُ، فَبِيعُوا كَيْفَ شِئْتُمْ، إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 1587]

या भाषांतराला अधिक पुनरावलोकन आणि छाननीची आवश्यकता आहे.

उबादा बिन सैमट रजि अल्लाहू अनहु म्हणतात की, रसूल अल्लाह ﷺ यांनी सांगितले:
सोनेचे बदल सोने, चांदीचे बदल चांदी, गहू गहूच्या बदल, ज्वारी ज्वारीच्या बदल, खजूर खजूरच्या बदल, मीठ मीठच्या बदल — सारखं सारखं, हाताने हात, आणि जर ही वस्तू वेगवेगळ्या असतील तर ज्या पद्धतीने हवं तशी विक्री करा, फक्त हाताने हात करणे आवश्यक आहे.
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم - 1587]

स्पष्टीकरण

नबी ﷺ ने या सहा प्रकारच्या रिबाव्ह वस्तूंच्या योग्य विक्रीची पद्धत स्पष्ट केली, जी आहेत: सोने, चांदी, गहू, ज्वारी, खजूर, आणि मीठ,
जर या वस्तू एकाच प्रकारच्या असतील, जसे की सोन्याच्या बदल्यात सोने किंवा चांदीच्या बदल्यात चांदी, तर दोन अटी आवश्यक आहेत: पहिले: वजनात समत्व: जर वस्तू वजनानुसार मोजल्या जात असतील (उदा. सोने आणि चांदी), तर त्यांचे समत्व ठेवावे; किंवा जर प्रमाणानुसार मोजल्या जात असतील (उदा. गहू, ज्वारी, खजूर, मीठ), तर प्रमाणात समत्व ठेवावे. दुसरी अट: विक्रेत्याला पैसे देणे आणि खरेदीदाराला वस्तूंचा ताबा देणे, आणि हे दोन्ही एकाच मजलिसमध्ये (बैठकीत) होणे आवश्यक आहे. जर ही वस्तू वेगवेगळ्या असतील, जसे सोने बदल्यात चांदी, किंवा खजूर बदल्यात गहू, तर विक्री फक्त एका अटीनुसार वैध आहे: विक्रेता किंमत आणि खरेदी करणारा वस्तू एका वेळी (कराराच्या ठिकाणी) प्राप्त करावा; अन्यथा विक्री अवैध आहे. या प्रकरणात विक्रेता आणि खरेदी करणारा दोघेही हराम व्याजात सहभागी आहेत.

हदिसचे फायदे

1. रिबावी वस्तूंचे स्पष्टीकरण आणि त्यांची विक्री करण्याची पद्धत:
2. रिबा विक्री निषिद्ध आहे:
3. रिबाच्या बाबतीत कागदी चलन (म्हणजेच नोटा) सोने आणि चांदीसारखेच मानले जाते.
4. सहा व्याजदारांच्या खरेदी-विक्रीची अनेक प्रकरणे आहेत: १- व्याज घेणाऱ्या व्यक्तीला सोन्याच्या बदल्यात सोने आणि तारखांसाठी तारखा अशा समान प्रकारच्या व्याजदाराला विकले जाते... त्याच्या वैधतेसाठी दोन अटी आवश्यक आहेत: समानता वजन किंवा माप, आणि कराराच्या सत्रात देवाणघेवाण, २- व्याज घेणाऱ्या व्यक्तीला युनियनसह वेगळ्या प्रकारच्या व्याजदाराने विकले आहे, याचे कारण आहे, जसे सोने चांदीसाठी आणि गहू, म्हणून विनिमय आवश्यक आहे सममिती ३- व्याजदार त्याच्यापेक्षा वेगळ्या प्रकारच्या व्याजदाराला विकला जातो. कारण वेगळे आहे, त्यामुळे कोणतीही देवाणघेवाण आवश्यक नाही किंवा तारखांसाठी सोने विकण्यासारखे कोणतेही साम्य नाही.
5. गैर रिबावी वस्तूंची खरेदी-विक्री, किंवा एक रिबावी आणि दुसरी गैर रिबावी असेल, त्यासाठी हाताळणी किंवा समत्व आवश्यक नाही, जसे जमीन बदल्यात सोने विकणे.