عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَ:
أَتَيْتُ صَفْوَانَ بْنَ عَسَّالٍ المُرَادِيَّ، أَسْأَلُهُ عَنِ المَسْحِ عَلَى الخُفَّيْنِ، فَقَالَ: مَا جَاءَ بِكَ يَا زِرُّ؟ فَقُلْتُ: ابْتِغَاءَ العِلْمِ، فَقَالَ: إِنَّ المَلاَئِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ العِلْمِ؛ رِضًا بِمَا يَطْلُبُ، فَقُلْتُ: إِنَّهُ حَكَّ فِي صَدْرِي المَسْحُ عَلَى الخُفَّيْنِ بَعْدَ الغَائِطِ وَالبَوْلِ، وَكُنْتَ امْرَأً مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَجِئْتُ أَسْأَلُكَ: هَلْ سَمِعْتَهُ يَذْكُرُ فِي ذَلِكَ شَيْئًا؟ قَالَ: نَعَمْ، كَانَ يَأْمُرُنَا إِذَا كُنَّا سَفْرًا أَوْ مُسَافِرِينَ أَلَّا نَنْزِعَ خِفَافَنَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ إِلَّا مِنْ جَنَابَةٍ، لَكِنْ مِنْ غَائِطٍ وَبَوْلٍ وَنَوْمٍ، فَقُلْتُ: هَلْ سَمِعْتَهُ يَذْكُرُ فِي الهَوَى شَيْئًا؟ قَالَ: نَعَمْ، كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَبَيْنَا نَحْنُ عِنْدَهُ إِذْ نَادَاهُ أَعْرَابِيٌّ بِصَوْتٍ لَهُ جَهْوَرِيٍّ: يَا مُحَمَّدُ، فَأَجَابَهُ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى نَحْوٍ مِنْ صَوْتِهِ: «هَاؤُمُ» وَقُلْنَا لَهُ: وَيْحَكَ اغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ، فَإِنَّكَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَقَدْ نُهِيتَ عَنْ هَذَا، فَقَالَ: وَاللَّهِ لاَ أَغْضُضُ، قَالَ الأَعْرَابِيُّ: المَرْءُ يُحِبُّ القَوْمَ وَلَمَّا يَلْحَقْ بِهِمْ، قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «المَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ يَوْمَ القِيَامَةِ»، فَمَا زَالَ يُحَدِّثُنَا حَتَّى ذَكَرَ بَابًا مِنْ قِبَلِ المَغْرِبِ مَسِيرَةُ عَرْضِهِ، أَوْ يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي عَرْضِهِ أَرْبَعِينَ أَوْ سَبْعِينَ عَامًا.
المزيد
ਜ਼ਿਰ ਬਿਨ ਹੁਬੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ:
ਮੈਂ ਸਫ਼ਵਾਨ ਬਨ ਅੱਸਾਲ ਮੁਰਾਦੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਖੁਫ਼ਾਂ (ਜੁੱਤਿਆਂ) ‘ਤੇ ਮਸਹ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੀ ਆਇਆ ਹੈ, ਏ ਜ਼ਿਰ?”
ਮੈਂ ਕਿਹਾ: “ਇਲਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ।”ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਇਲਮ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰ ਵਿਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।”ਮੈਂ ਕਿਹਾ: “ਮੈਂ ਖੁਫ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਮਸਹ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਪਖਾਨਾ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਾਬ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਸਹਾਬੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੇ ਸਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ?” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹਾਂ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਖੁਫ਼ ਨਾ ਉਤਾਰੋ, ਸਿਵਾਏ ਜਨਾਬਾ (ਮਹਿੰਗਾ ਪਾਪ) ਤੋਂ; ਪਰ ਪਖਾਨਾ, ਪੇਸ਼ਾਬ ਅਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਫ਼ ਉਤਾਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।،”ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨੇ ਸਨਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਵਾ (ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਲਤ) ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ?”ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ‘ਤੇ ਸੀ। ਇਕ ਅਰਾਬੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਉਸਦੇ ਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ: ‘ਹਾਂ, ਇਹ ਰਹੇ।’
ਅਸੀਂ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਵਾਹ, ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਥੱਲੇ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਨਬੀ ﷺ ਕੋਲ ਹੋ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।’ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਵਾਹ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਥੱਲੇ ਕਰਾਂਗਾ।’
ਅਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।’ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: “ਇਨਸਾਨ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਯਾਮਤ ਦੇ ਦਿਨ।”ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੱਸਿਆ ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਮਗਰਬ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਰਸਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸਵਾਰੀ ਚਾਲਕ ਚਾਲੀ ਜਾਂ ਸੱਤਾਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ।