Hadithi: “Fitnet do t'u paraqiten zemrave sikurse thuprat e hasrës, njëra pas tjetrës

عَنْ حُذَيْفَةَ رضي الله عنه قَالَ: كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ رضي الله عنه، فَقَالَ: أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ؟ فَقَالَ قوْمٌ: نَحْنُ سَمِعْنَاهُ، فَقَالَ: لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ؟ قَالُوا: أَجَلْ، قَالَ: تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ، وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ؟ قَالَ حُذَيْفَةُ: فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ، فَقُلْتُ: أَنَا، قَالَ: أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ، قَالَ حُذَيْفَةُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا، فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ، وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ، حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ، عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ، وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ، مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا، وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا، إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ»، قَالَ حُذَيْفَةُ: وَحَدَّثْتُهُ، أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ، قَالَ عُمَرُ: أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ؟ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ، قُلْتُ: لَا بَلْ يُكْسَرُ، وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ. قَالَ أَبُو خَالِدٍ: فَقُلْتُ لِسَعْدٍ: يَا أَبَا مَالِكٍ، مَا أَسْوَدُ مُرْبَادٌّ؟ قَالَ: شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ، قَالَ: قُلْتُ: فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا؟ قَالَ: مَنْكُوسًا.
[صحيح] - [رواه مسلم] - [صحيح مسلم: 144]

Hudhejfe (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tregon: “Po rrinim me Omerin (Allahu qoftë i kënaqur me të!), kur pyeti: “Cili nga ju e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ të përmendë fitnet (trazirat)?” - Ne e kemi dëgjuar, - thanë disa. - Ndoshta keni për qëllim fitnen e njeriut në familje dhe në fqinjët e tij? - u tha Omeri. - Po, - thanë ata. - Ato i shlyen namazi, agjërimi dhe lëmosha, - tha Omeri, - por, cili nga ju e ka dëgjuar Profetin ﷺ t'i përmendë fitnet që do të vijnë sikurse dallgët e detit? Njerëzit heshtën. Unë thashë: “Unë”, e në atë rast Omeri më tha: “Ti pra. Lum babai që të ka!” Hudhejfe vazhdon: “E kam dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ të thotë:
“Fitnet do t'u paraqiten zemrave sikurse thuprat e hasrës, njëra pas tjetrës. Çdo zemre që i përpin ato, i shtohet një pikë e zezë, ndërsa çdo zemre që i refuzon ato, i shtohet një pikë e bardhë, derisa të bëhen dy lloje zemrash: njëra e bardhë sikurse guri i lëmueshëm, të cilën nuk e dëmton asnjë fitne, për aq sa të ekzistojnë qiejt dhe Toka; ndërsa tjetra e zezë sterrë, sikurse kupa e përmbysur, e cila nuk njeh të mirën e as refuzon të keqen, përveç nëse përputhet me epshin e saj.” Hudhejfe thotë: “I pata thënë se mes teje dhe kësaj fitneje është një derë e mbyllur në prag të thyerjes.” Omeri më pati thënë: “Vallë, do të thyhet, mos të pastë babai?! Se, po qe se vetëm do të hapej, do të kishte shpresë se prapë do të mbyllej.” I thashë: “Jo, do të thyhet.” Po ashtu, i tregova se ajo derë është një burrë që do të vritet ose do të vdesë. I rrëfeva hadith që nuk përmban gabime. Ebu Halidi thotë: “E pyeta Sadin: “O Ebu Malik, çfarë nënkupton shprehja “i zi sterrë?" Më tha: “Sikurse të bardhët (e theksuar) në diç të zezë.” I thashë: “Po “kupa e përmbysur”?” Më tha: “E kthyer mbrapsht.”
[Sahih] - [Transmeton Muslimi] - [Sahihu i Muslimit - 144]

Shpjegimi

Prijësi i besimtarëve, Omer ibn Hatabi (Allahu qoftë i kënaqur me të!), ishte në kuvendin e tij dhe me të ishte një grup prej sahabëve (Allahu qoftë i kënaqur me ta!). Ai u tha: "Kush prej jush e ka dëgjuar të Dërguarin e Allahut ﷺ të përmendë fitnet (trazirat)?" Disa njerëz thanë: "Ne e kemi dëgjuar atë të përmendë fitnet." Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tha: "Ndoshta ju keni për qëllim sprovën me të cilën përballet njeriu në familjen e tij: me gruan dhe fëmijët e tij, për shkak të dashurisë së tepërt ndaj tyre, koprracisë për ta, angazhimit me ta në dëm të shumë të mirave, ose neglizhencës në përmbushjen e të drejtave të tyre, edukimin dhe disiplinimin e tyre. Po ashtu, sprova e njeriut me fqinjin e tij dhe gjëra të ngjashme; ndoshta këtë keni për qëllim?" Ata thanë: "Po." Ai tha: "Këto janë sprova për të cilat kërkohet llogari dhe ndër to ka gjynahe që shpresohet të shlyhen me veprat e mira, si namazi, agjërimi dhe lëmosha. Por kush prej jush e ka dëgjuar Profetin ﷺ të përmendë trazirat e përgjithshme, për shkak të ashpërsisë së tyre të madhe dhe përhapjes së gjerë të tyre, të cilat i tronditin njerëzit si valët e detit të trazuar?" Njerëzit heshtën, ndërsa Hudhejfe ibn Jemani (Allahu qoftë i kënaqur me të!) tha: "Unë e kam dëgjuar atë." Omeri (Allahu qoftë i kënaqur me të!) u gëzua dhe i tha: "Allahu e bekoftë babanë tënd që solli dikë si ti; fol." Hudhejfe tha: "Profeti ﷺ ka thënë: “Fitnet (trazirat) shfaqen dhe ngjiten në sipërfaqen dhe anët e zemrës së njeriut, ashtu siç ngjitet hasra në anën e atij që shtrihet mbi të për të bërë gjumë. Zemra ndikohet thellësisht sipas masës së ngjitjes së tyre në të. Këto sprova përsëriten dhe vijnë njëra pas tjetrës. Çdo zemër në të cilën ato hyjnë, që i pranon dhe i përzien brenda vetes, ashtu si pija depërton në trup, shënohet me një njollë të zezë. Ndërsa çdo zemër që i refuzon ato, shënohet me një njollë të bardhë, derisa zemrat bëhen dy llojesh: 1. Një zemër e bardhë, e fortë në lidhjen e saj me besimin, e pastër nga të metat dhe e paprekur nga fitnet (trazirat), si një shkëmb i lëmuar e i lustruar, mbi të cilin nuk ngjitet asgjë. Një zemër e tillë nuk dëmtohet nga asnjë fitne (trazirë), derisa të takohet me Allahun. 2. Ndërsa zemra tjetër, është një zemër që është nxirë nga fitnet (trazirat), si një enë e anuar ose e përmbysur që nuk mund të mbajë ujë. Po kështu, kjo zemër nuk ruan asnjë të mirë dhe asnjë urtësi. Ajo nuk e njeh të mirën dhe nuk e kundërshton të keqen, përveç asaj që dëshiron dhe lakmon.” Hudhejfe i tha Omerit: “Këto fitne (trazira) nuk do të shfaqen gjatë jetës sate, dhe mes teje dhe tyre ndodhet një derë e mbyllur, e cila së shpejti do të thyhet.” Omeri pyeti: “A do të thyhet plotësisht? Sepse nëse do të hapej, ndoshta do të mund të mbyllej përsëri.” Hudhejfe u përgjigj: “Jo, ajo do të thyhet.” Dhe ajo derë nënkupton një njeri që do të vritet ose do të vdesë. Ajo që përmenda është një lajm i vërtetë dhe i sigurt, jo nga librat e Ithtarëve të Librit dhe as nga mendimi i ndonjë dijetari, por nga hadithi i Profetit ﷺ.

Mësime nga hadithi

1. Rreziku i fitneve (trazirave) të përgjithshme, për faktin se shkaktojnë gjakderdhje, humbje të pasurisë dhe zhdukje të sigurisë.
2. Nëse fitnet (trazirat) personale lidhen me fenë, njeriu do të fajësohet, pasi ato janë ose bidate ose mëkate. Por nëse lidhen me çështjet e kësaj bote, ato janë provë dhe test për njeriun, dhe ai duhet të jetë durimtar.
3. Zemra ndikohet nga fitnet (trazirat, sprovat) që i paraqiten, dhe ai që ka sukses është ai që Allahu e udhëzon të qëndrojë stabil në udhëzim.
4. Neveviu ka thënë: "Autori i librit “Et Tahrir”, për kuptimin e këtij hadithi ka thënë: "Kur një njeri ndjek dëshirat e tij epshore dhe kryen mëkate, errësira hyn në zemrën e tij me çdo mëkat që bën. Kur kjo ndodh, ai bie në fitne (sprovë) dhe drita e Islamit largohet prej tij. Zemra është si një enë; nëse kthehet përmbys, gjithçka që është brenda derdhet dhe asgjë nuk mund të hyjë më pas."
5. Fjalët e Omerit ndaj Hudhejfes: "...mos të pastë babai!", do të thonë: Bëhu serioz në këtë çështje dhe përgatitu si ai që nuk ka ndihmës.
6. Vlera e Omerit (Allahu qoftë i kënaqur me të!) dhe fakti se ai ishte një derë e mbyllur ndërmjet njerëzve dhe fitnes (trazirës).