عَنْ حُذَيْفَةَ رضي الله عنه قَالَ: كُنَّا عِنْدَ عُمَرَ رضي الله عنه، فَقَالَ: أَيُّكُمْ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الْفِتَنَ؟ فَقَالَ قوْمٌ: نَحْنُ سَمِعْنَاهُ، فَقَالَ: لَعَلَّكُمْ تَعْنُونَ فِتْنَةَ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَجَارِهِ؟ قَالُوا: أَجَلْ، قَالَ: تِلْكَ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصِّيَامُ وَالصَّدَقَةُ، وَلَكِنْ أَيُّكُمْ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ الَّتِي تَمُوجُ مَوْجَ الْبَحْرِ؟ قَالَ حُذَيْفَةُ: فَأَسْكَتَ الْقَوْمُ، فَقُلْتُ: أَنَا، قَالَ: أَنْتَ لِلَّهِ أَبُوكَ، قَالَ حُذَيْفَةُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ:
«تُعْرَضُ الْفِتَنُ عَلَى الْقُلُوبِ كَالْحَصِيرِ عُودًا عُودًا، فَأَيُّ قَلْبٍ أُشْرِبَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ، وَأَيُّ قَلْبٍ أَنْكَرَهَا نُكِتَ فِيهِ نُكْتَةٌ بَيْضَاءُ، حَتَّى تَصِيرَ عَلَى قَلْبَيْنِ، عَلَى أَبْيَضَ مِثْلِ الصَّفَا فَلَا تَضُرُّهُ فِتْنَةٌ مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ، وَالْآخَرُ أَسْوَدُ مُرْبَادًّا كَالْكُوزِ، مُجَخِّيًا لَا يَعْرِفُ مَعْرُوفًا، وَلَا يُنْكِرُ مُنْكَرًا، إِلَّا مَا أُشْرِبَ مِنْ هَوَاهُ»، قَالَ حُذَيْفَةُ: وَحَدَّثْتُهُ، أَنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا يُوشِكُ أَنْ يُكْسَرَ، قَالَ عُمَرُ: أَكَسْرًا لَا أَبَا لَكَ؟ فَلَوْ أَنَّهُ فُتِحَ لَعَلَّهُ كَانَ يُعَادُ، قُلْتُ: لَا بَلْ يُكْسَرُ، وَحَدَّثْتُهُ أَنَّ ذَلِكَ الْبَابَ رَجُلٌ يُقْتَلُ أَوْ يَمُوتُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ. قَالَ أَبُو خَالِدٍ: فَقُلْتُ لِسَعْدٍ: يَا أَبَا مَالِكٍ، مَا أَسْوَدُ مُرْبَادٌّ؟ قَالَ: شِدَّةُ الْبَيَاضِ فِي سَوَادٍ، قَالَ: قُلْتُ: فَمَا الْكُوزُ مُجَخِّيًا؟ قَالَ: مَنْكُوسًا.
المزيد
ਹੁਜ਼ੈਫ਼ਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਅਸੀਂ ਉਮਰ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸਨੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੂੰ ਫ਼ਿਤਨਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ? ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਫ਼ਿਤਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪੜੋਸੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੀ ਹਾਂ। ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼, ਰੋਜ਼ਾ ਅਤੇ ਸਦਕਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸਨੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੂੰ ਉਸ ਫ਼ਿਤਨੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠਦਾ ਹੈ? ਹੁਜ਼ੈਫ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਲੋਕ ਚੁੱਪ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਬਤਾ, ਅੱਲਾਹ ਤੇਰੇ ਪਿਓ ਤੇ ਰਹਿਮ ਕਰੇ। ਹੁਜ਼ੈਫ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ...
“ਫ਼ਿਤਨੇ ਦਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਚਟਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਇੱਕ ਤੀਲਾ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।، ਜਿਸ ਦਿਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਨੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਿਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਨੁਕਤਾ ਬਣੇਗਾ — ਇਉਂ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਦਿਲ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ:ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ, ਸਾਫ਼ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਫ਼ਿਤਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇਗਾ ਜਦ ਤਕ ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਕਾਇਮ ਹਨ;
ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕਾਲਾ, ਸੁਆਹੀ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਲਟੇ ਬਰਤਨ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਨਾ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇਗਾ ਤੇ ਨਾ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਸਕੇਗਾ, ਸਿਵਾਏ ਉਸਦੇ ਜੋ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੇ।” ਹੁਜ਼ੈਫ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਉਮਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤੇਰੇ ਤੇ ਉਸ (ਫ਼ਿਤਨੇ) ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਮਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕੀ ਉਹ ਟੁੱਟੇਗਾ, ਖੁਲੇਗਾ ਨਹੀਂ?” ਮੈਂ ਕਿਹਾ: “ਹਾਂ, ਟੁੱਟੇਗਾ।” ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇਗਾ — ਇਹ ਹਕੀਕਤ ਹੈ, ਕੋਈ ਗਲਤ ਬਾਤ ਨਹੀਂ।
ਅਬੂ ਖ਼ਾਲਿਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮੈਂ ਸਅਦ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, “ਏ ਅਬਾ ਮਾਲਿਕ, ‘ਅਸਵਦੁ ਮੁਰਬਾਦ’ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਤੀਵ੍ਰ ਚਿੱਟਾਸਫ਼ੈਦੀ।”ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ: “ਅਤੇ ‘ਕੂਜ਼ੁ ਮੁਜੱਖੀਅਨ’ (ਉਲਟਾ ਬਰਤਨ) ਕੀ ਹੈ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਉਲਟਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਬਰਤਨ।”
