Hadis: Âlimin âbid olana üstünlüğü, benim sizin en aşağı derecede olanınıza üstünlüğüm gibidir

عَنْ أَبِي أُمَامَةَ البَاهِلِيِّ رَضيَ اللهُ عنه قَالَ: ذُكِرَ لِرَسُولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلاَنِ أَحَدُهُمَا عَابِدٌ وَالآخَرُ عَالِمٌ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«فَضْلُ العَالِمِ عَلَى العَابِدِ كَفَضْلِي عَلَى أَدْنَاكُمْ»، ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ وَأَهْلَ السَّمَوَاتِ وَالأَرَضِينَ حَتَّى النَّمْلَةَ فِي جُحْرِهَا وَحَتَّى الحُوتَ لَيُصَلُّونَ عَلَى مُعَلِّمِ النَّاسِ الخَيْرَ».
[حسن لغيره] - [رواه الترمذي] - [سنن الترمذي: 2685]

Bu tercümenin daha fazla incelenmesi ve araştırılması gerekiyor.

Ebû Umâme el-Bâhilî -radıyallahu anh-'tan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e iki adamdan bahsedildi. Bunlardan biri ibadet eden abid, diğeri ise âlimdi. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Âlimin âbid olana üstünlüğü, benim sizin en aşağı derecede olanınıza üstünlüğüm gibidir.» Sonra Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Şüphesiz ki Allah, melekleri, gök ve yer ehli, hatta yuvasındaki karınca ve balıklar bile insanlara hayrı öğretenlere dua ederler.»
[Hadis Hasen li-gayrihî'dir] - [Tirmizî rivayet etmiştir] - [Sünen-i Tirmizî - 2685]

Şerh

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e iki adamdan bahsedildi; bunlardan biri ibadet eden, diğeri ise âlimdi. Bunlardan hangisi daha üstündür?
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: İslam ilimlerini öğrenen ve bunları uygulayan, öğreten âlimin bilmesi gerekenleri öğrenen ve kendisini sadece ibadete adayan âbid bir kula olan üstünlüğü, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in sahabelerden fazilet bakımından en alt seviyede olanına göre üstün ve şerefli olması gibidir. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- bunun sebebini açıklamış: Allah -Subhânehû ve Teâlâ-'nın, Arş'ı taşıyan meleklerin, göklerin sakinlerinin, insanların, cinlerin ve bütün hayvanların, hatta yerin derinliklerinde yaşayan karıncanın, denizdeki balina ve balıklar da dahil olmak üzere, karada ve denizde yaşayan bütün hayvanların, insanlara kurtuluş ve başarı getiren din ilimlerini öğreten kimse için hayır dua ettiklerini bildirmiştir.

Hadisten Çıkarılan Hükümler

1. Allah'a davet etmenin yöntemlerinden biri de heveslendirmek ve örnekler vermektir.
2. İlim öğrenen, hakkıyla bu ilim ile amel edip davet görevlerini yerine getiren âlimlerin ne kadar üstün olduklarını bildirmektedir.
3. Âlimlere ve ilim talebelerine saygı duyulması ve onlar için dua edilmesi teşvik edilmiştir.
4. İnsanlara hayırlı ilimler öğretmek teşvik edilmiş; çünkü bu onların kurtuluşunun ve mutluluğunun vesilesidir.