ਗੱਲ ਜਾਂ ਬਾਤਾਂ: ਹੇ ਲੋਕੋ! ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੱਲਾਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਮੋਮਿਨਾਂ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਉਹੀਓ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਰਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:
«إنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ إلَّا طَيِّبًا، وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ المُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ المُرْسَلِينَ، فَقَالَ تَعَالَى: {يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا}، وَقَالَ تَعَالَى: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ} ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ، يُطِيلُ السَّفَرَ، أَشْعَثَ، أَغْبَرَ، يَمُدُّ يَدَيْهِ إلَى السَّمَاءِ: يَا رَبِّ! يَا رَبِّ! وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ، وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ، وَغُذِيَ بِالحَرَامِ، فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لَذلك».
[صحيح] - [رواه مسلم] - [الأربعون النووية: 10]

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ:
"ਬੇਸ਼ੱਕ! ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਪਵਿੱਤਰ (ਪਾਕ) ਹੈ, ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਮੋਮਿਨਾਂ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਉਹੀਓ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਰਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਹੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰੋ! ਪਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਓ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰੋ" [ਸੂਰਤ ਅਲ ਮੋਮਿਨੂਨ: 51] ਅਤੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: "ਹੇ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਓ! ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਓ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ ਹਨ" [ਸੂਰਤ ਅਲ-ਬਕਰਹ: 172] ਫੇਰ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਜੋ ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰੀਰ ਮੈਲਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਮੇਰੇ ਰੱਬ! ਹੇ ਮੇਰੇ ਰੱਬ!" ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਹਰਾਮ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪੀਣਾ ਹਰਾਮ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹਰਾਮ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰਾਮ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਪਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੁਆ ਕਿਵੇਂ ਕਬੂਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?"
[صحيح] - [رواه مسلم] - [الأربعون النووية - 10]

ਵਿਆਖਿਆ

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੇਸ਼ੱਕ ਅੱਲਾਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੁਕੱਦਸ (ਪਾਕ) ਹੈ, ਕਮੀਆਂ ਤੇ ਖਰਾਬੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਮਲਾਂ (ਕਰਮਾਂ), ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਅਤੇ ਖਾਲਸ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਲਈ ਤੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣ। ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਕੇਵਲ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਇਬਾਦਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਆਪਣੇ ਅਮਲਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਹਲਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਹੈ। ਹਲਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬੰਦੇ ਦਾ ਅਮਲ ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਰਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਮੋਮਿਨਾਂ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦਾ ਫਰਮਾਨ ਹੈ: "ਹੇ ਪੈਗ਼ੰਬਰੋ! ਪਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਓ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰੋ" [ਸੂਰਤ ਅਲ-ਮੋਮਿਨੂਨ: 51] ਇੱਕ ਹੋਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ: "ਹੇ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਓ! ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਓ ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਬਖ਼ਸ਼ੀਆਂ ਹਨ।" [ਸੂਰਤ ਅਲ-ਬਕਰਹ:172]
ਫੇਰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਹਰਾਮ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਹਰਾਮ ਖਾਣਾ ਅਮਲ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਅੱਗੇ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦਾ। ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮਰਜ਼ੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ:
1-ਕਿਸੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੱਜ, ਜਿਹਾਦ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਆਦਿ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸਫਰ (ਯਾਤਰਾ) ਕਰਨਾ।
2- ਬੰਦੇ ਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ। ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਧੂੜ-ਮਿੱਟੀ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਉੱਡਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਬੰਦਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ।
3- ਦੁਆ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹੱਥ ਚੁੱਕਣਾ।
4- ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਾਸਤਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਗਿੜਗਿੜਾ ਕੇ ਦੁਆ ਕਰਨਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ: ਹੇ ਰੱਬਾ! ਹੇ ਰੱਬਾ! ਕਹਿਣਾ
ਦੁਆ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਦੁਆ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਹਰਾਮ, ਉਸਦਾ ਪੀਣਾ ਹਰਾਮ, ਉਸਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਹਰਾਮ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਾਲਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਹਰਾਮ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਦੁਆ ਕਿਵੇਂ ਕਬੂਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਹਦੀਸ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਵਿੱਚੋਂ

1. ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ, ਸਿਫਤਾਂ, ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਹੁਕਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ।
2. ਕੇਵਲ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਲਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ।
3. ਅਜਿਹਾ ਸਾਧਨ ਅਪਣਾਉਣਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ ਅਤੇ ਹੌਂਸਲਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਨਬੀ ﷺ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਨ ਹੈ: "ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਮੋਮਿਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਹੁਕਮ ਰਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਮੋਮਿਨ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕੰਮ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਹੁਕਮ ਰਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਸੂਲਾਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।
4. ਦੁਆ ਦੇ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ ਹਰਾਮ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਹੈ।
5. ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਦੁਆ ਦੇ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਦੇ ਪੰਜ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: 1- ਲੰਮਾ ਸਫਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ (ਅਧੀਨਗੀ) ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਆ ਦੇ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। 2- ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦੀ ਹਾਲਤ। 3. ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਚੁੱਕਣਾ। 4. ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਰੱਬੁਵੀਅਤ (ਰੱਬ ਹੋਣ) ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਸਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਗਿੜਗਿੜਾ ਕੇ ਦੁਆ ਮੰਗਣਾ। ਦੁਆ ਦੇ ਕਬੂਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। 5. ਪਵਿੱਤਰ (ਹਲਾਲ) ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣੀਆਂ ਤੇ ਪੀਣੀਆਂ।
6. ਹਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
7. ਕਾਜ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਅਰਬੀ ਸ਼ਬਦ 'ਤਈਅਬ' (ਪਵਿੱਤਰ) ਇਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ 'ਖ਼ਬੀਸ' ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। 'ਤਈਅਬ' ਸ਼ਬਦ ਜਦੋਂ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਕ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੁਰੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਲਾਲ (ਜਾਇਜ਼) ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।