بروز رسانی: روزه نگرفته است آنکه همهٔ روزگار را روزه بگیرد

عَنْ عَبْدَ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ العَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

«إِنَّكَ لَتَصُومُ الدَّهْرَ، وَتَقُومُ اللَّيْلَ؟»، فَقُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: «إِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ لَهُ العَيْنُ، وَنَفِهَتْ لَهُ النَّفْسُ، لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الدَّهْرَ، صَوْمُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ صَوْمُ الدَّهْرِ كُلِّهِ»، قُلْتُ: فَإِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، قَالَ: «فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ، كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا، وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاَقَى».
[صحيح] - [متفق عليه] - [صحيح البخاري: 1979]

از عبدالله بن عَمرو بن عاص رضی الله عنهما روایت است که گفت: پیامبر صلی الله علیه و سلم [به من] فرمودند:
«إِنَّكَ لَتَصُومُ الدَّهْرَ، وَتَقُومُ اللَّيْلَ؟»، فَقُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: «إِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ هَجَمَتْ لَهُ العَيْنُ، وَنَفِهَتْ لَهُ النَّفْسُ، لاَ صَامَ مَنْ صَامَ الدَّهْرَ، صَوْمُ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ صَوْمُ الدَّهْرِ كُلِّهِ»، قُلْتُ: فَإِنِّي أُطِيقُ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، قَالَ: «فَصُمْ صَوْمَ دَاوُدَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ، كَانَ يَصُومُ يَوْمًا وَيُفْطِرُ يَوْمًا، وَلاَ يَفِرُّ إِذَا لاَقَى». یعنی: «آیا تو همهٔ روزگار را روزه می‌گیری و [همهٔ] شب را به نماز می‌ایستی؟». گفتم: آری. فرمودند: «همانا تو اگر چنین کنی، چشمانت [از بی‌خوابی] گود می‌افتد و جانت خسته و فرسوده می‌شود. روزه نگرفته است آنکه همهٔ روزگار را روزه بگیرد. روزهٔ سه روز [در هر ماه]، [مانند] روزهٔ همهٔ روزگار است». گفتم: من تواناییِ بیشتر از آن را دارم. فرمودند: «پس مانند داود علیه السلام روزه بگیر؛ او یک روز روزه می‌گرفت و یک روز افطار می‌کرد، و هرگاه با [دشمن] روبرو می‌شد، فرار نمی‌کرد».
[صحیح است] - [بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند] - [صحیح بخاری - 1979]

شرح

به پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر رسید که عبدالله بن عمرو رضی الله عنهما تمام سال را پیوسته روزه می‌گیرد و افطار نمی‌کند، و تمام شب را نماز می‌خواند و نمی‌خوابد. پس ایشان او را از این کار نهی کردند و به او فرمودند: روزه بگیر و افطار کن، و [برای نماز] برخیز و بخواب. و او را از روزه گرفتنِ پیوسته و شب‌زنده‌داریِ کامل نهی کردند و به او فرمودند: همانا تو اگر چنین کنی، چشمانت ضعیف و گود رفته و به داخل فرو می‌رود، و جانت خسته و فرسوده و درمانده می‌شود؛ پس روزه نگرفته است کسی که تمام سال را روزه بگیرد؛ زیرا به دلیل مخالفت با نهی، پاداش روزه را به دست نیاورده، و افطار هم نکرده چون [از خوردن] امساک کرده است. سپس او را به روزه گرفتنِ سه روز از هر ماه راهنمایی کردند که آن [مانند] روزهٔ تمام سال است؛ زیرا هر روز [پاداشی] ده برابر دارد و این کمترین مقدارِ چند برابر شدنِ پاداشِ نیکی است. پس عبدالله گفت: من تواناییِ بیشتر از آن را دارم. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: پس در این صورت، مانند داود علیه السلام روزه بگیر که برترین نوع روزه است؛ او یک روز روزه می‌گرفت و یک روز افطار می‌کرد، و هرگاه با دشمن روبرو می‌شد، فرار نمی‌کرد؛ زیرا روش روزه گرفتنش بدنش را ضعیف نکرده بود.

از نکات این حدیث

1. روزهٔ سه روز از هر ماه، مانند روزهٔ تمام سال است، و این بدان جهت است که پاداش نیکی، ده برابرِ آن است، پس [سه روز] سی روز می‌شود، و هرگاه کسی از هر ماه سه روز روزه بگیرد، گویی تمام سال را روزه گرفته است.
2. از شیوه‌های دعوت به سوی خدا، ترغیب به عمل و ذکر ثواب آن و ثواب مداومت بر آن است.
3. خطابی گفته است: خلاصهٔ داستان عبدالله بن عمرو این است که خداوند متعال بنده‌اش را تنها به روزه متعبد نساخته، بلکه او را با انواع عبادات متعبد ساخته است. پس اگر [بنده] تمام تلاش خود را [در یک عبادت] به کار گیرد، در غیر آن کوتاهی خواهد کرد. پس بهتر است که در آن میانه‌روی کند تا بخشی از نیرویش را برای غیر آن نگه دارد. و به این نکته در این سخن پیامبر علیه الصلاة والسلام دربارهٔ داود علیه السلام اشاره شده است که: «و هرگاه با [دشمن] روبرو می‌شد، فرار نمی‌کرد»؛ زیرا او با افطار کردن، برای جهاد نیرو می‌گرفت.
4. نهی از زیاده‌روی و سخت‌گیری در عبادت، و [اینکه] خیر در پایبندی به سنت است.
5. مذهب جمهور اهل علم، کراهتِ روزهٔ تمام روزگار (همهٔ سال) است، و هرگاه شخص بر خود سخت بگیرد و به خود ضرر برساند و بر خود فشار آورد، و از سنت پیامبرش صلی الله علیه و سلم رویگردان شود و معتقد باشد که غیر از سنت ایشان بهتر است، [این روزه] حرام می‌شود.