عن أنس بن مالك -رضي الله عنه- قال رسول الله -صلى الله عليه وسلم-: «اسمعوا وأطيعوا، وإن استعمل عليكم عبد حبشي، كأن رأسه زبيبة».
[صحيح.] - [رواه البخاري.]
المزيــد ...

අනස් ඉබ්නු මාලික් -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. “තම හිස මිදි ගෙඩි මෙන් වූ ඇබීසීනියානු ගැත්තෙකු විසින් ඔබ පාලනය කරනු ලබන්නේ නම්, ඔබ (ඔහුට) සවන් දෙනු. තවද ඔබ අවනත වනු.“
පූර්ව සාධක සහිත හදීසයකි. - ඉමාම් බුහාරි එය වාර්තා කර ඇත.

විවරණය

කටයුතු භාරව සිටින්නන්හට සවන් දීම හා ඔවුනට අවනත වීම අනිවාර්යය කටයුත්තකි. මූලික ස්වභාවයෙන් හෝ එහි කොටසකින් හෝ මැවීමෙන් හෝ කළු ජාතික වහලෙකුට සමාන යමෙක් ඔබව පාලනය කරන්නේ නම්, ඔබ ඔහුට අවනත විය යුතුමය. ඔහුගේ හිස මිදි ගෙඩි මෙනි. එසේ පැවසීමට හේතුව ඇබීසීනියානු කළු ජාතිකයින්ගේ හිසකෙස් ආරබිවරුන්ගේ හිසකෙස් මෙන් නොව ඔවුන්ගේ හිසකෙස් මිදිගෙඩි මෙන් බොකුටුය. එසේ කටයුතු කරන්නා මූලික වශයෙන් හෝ කොටසකින් හෝ ඇබීසීනියානු වහලෙකු වීම ගැන සඳහන් කිරීම අතිශයෝක්තභාවයකි. “පාලනය කරනු ලැබුව ද“ යන ප්රකාශය වනාහි, පාලකයකු ජනයා පාලනය කරන්නේ නම්, ඔවුන් සම්බන්ධයෙන් භාරව කටයුතු කරන්නේ නම්, ඔවුනට තම බලය යොදවන්නේ නම්, එම පාලකයා අරාබි ජාතිකයකු නොවී, කළු ජාතික වහලෙකු වුවද, ඔහුට සවන් දීමත් ඔහුට අවනත වීමත් අප කෙරෙහි පැවරෙන වගකීමකි. පාපකාරී කටයුත්තක හැර සෙසු සියලු අවස්ථාවන්හි විෂය භාර පාලකයින් හට අවනත වීම අනිවාර්යය බව මෙම හදීසය පෙන්වා දෙයි. එසේ ඔවුනට අවනත වීමෙන් තමන්ට යහපත, ආරක්ෂාව හා පැවැත්මක් ඇති වියාකූලත්වයෙන් තොර, ආශාවන්ට වහල් නොවූ වාතාවරණයක් උදාවන බැවිනි. ඔවුනට අවනත වන මෙන් කළ නියෝගයකදී තම භාරකරුට පිටු පාන්නේ නම්, සැබැවින්ම ඔහුට අවුල් වියවුල් ඇති වන්නේය. සෑම කෙනෙකුගේම අදහස් තම අදහස් බවට පත් කර ගන්නට සිදුවන්නේය. ආරක්ෂාව ඉවත්ව යන්නේය. කරුණු වියාකූලත්වයට පත් වන්නේය, ගැටලු අධික වන්නේය. එහෙයින් පාලකයින් පාපකාරී කටයුත්තක් කරන මෙන් නියෝග කරන අවස්ථාවක හැර යමක් ඔවුන් අපට නියෝග කරන්නේ නම් එයට අප සවන් දීමත් අවනත වීමත් අප කෙරෙහි පැවරෙන වගකීමකි. ඔවුන් පාපකාරී කටයුත්තක් අපට අණ කර සිටින්නේ නම් එවිට අපගේ හා ඔවුන්ගේ පරමාධිපති වූ අල්ලාහ්ය ඒ සඳහා තීරක වනුයේ. එවිට අපි ඔවුන්ට අවනත විය යුතු නැත. නමුත් අපි ඔවුනට මෙසේ පැවසිය හැක, “ඔබ පාපයෙන් වැළකී සිටිය යුතුය. ඔබ කෙසේ නම් අපට මෙය අණ කරන්නෙහිද? අපි ඔබට සවන් නොදෙමු. එමෙන්ම අපි ඔබට අවනත නොවෙමු.“ පසුව කටයුතු භාර පාලකයින් අණ කරණ දෑ කොටස් තුනකට බෙදී යන බව අවධාරණය කරයි. පළමු කොටස, එය අල්ලාහ් අණ කර සිටි කටයුත්තක් වීම. උදාහරණයක් වශයෙන් මස්ජිදයේ සාමුහිකව සලාත් ඉටු කරන මෙන් අපට ඔවුන් නියෝග කර සිටීම, යහපත කරන මෙන්ද අයහපතින් වැළකී සිටින මෙන් ද නියෝග කර සිටීම වැනි ඒ හා සමාන නියෝගයන්. මෙය ක්රම දෙකකින් අනිවාර්යය වේ. පළමුව, මූලික වශයෙන්ම එය අනිවාර්යය කටයුත්තකි. දෙවනුව, එය කටයුතු භාර පාලකයා කළ නියෝගයකි. දෙවන කොටස, පාපයක් කරන මෙන් ඔවුන් නියෝග කර සිටීම. එසේ ඔවුන්ගේ නියෝගයක් වුව ද එහි ඔවුනට අවනත වීම සුදුසු නැත. උදාහරණ වශයෙන්, ඔබ සාමුහිකව සලාතය ඉටු නොකරනු. ඔබේ යටිරැවුල් බානු, ඔබේ ඇඳුම පහළටම අඳිනු, ධනය පැහැර ගනිමින් පහර දෙමින් මුස්ලිම්වරුන්ට අපරාධ කරනු වැනි දෑ නියෝග කරනවාක් මෙනි. මෙය අවනත නොවිය යුතු අවස්ථාවන්ය. එම විෂයයෙහි ඔවුනට අවනත වීම අපට අනුමත නැත. නමුත් ඔවුනට අපි අවවාද කළ හැක. ඔබ අල්ලාහ්ට බියවනු. මෙය සුදුසු කාර්යයක් නොවේ, අල්ලාහ්ට පාපයක් කරන මෙන් ඔහුගේ ගැත්තන්ට මෙසේ ඔබලා නියෝග කර සිටීම ඔබලාට සුදුසු නොවේ යැයි උපදෙස් දිය හැක. තුන්වන කොටස, අල්ලාහ්ගේ හා ඔහුගේ දූතයාණන්ගේ නියෝගයක් නොවන යම් නියෝගයක් අප වෙත ඔවුන් නියෝග කිරීම. එහි ස්වභාවයේ කිසිදු තහනමක් නැත. එවිට එහිදී ඔවුනට අවනත වීම අපගේ වගකීමකි. එය ඔවුන් දහමට පටහැනි නොවන යම් කිසි සැලැස්මක් කොටස් කරමින් සැලසුම් කරන්නාක් මෙනි. එවිට අපි ඔවුනට අවනත වීම අනිවාර්යය වේ. එම සැලසුම හා කොටස් කිරීම අනුගමනය කළ යුතු වේ. ජනයා මෙසේ සිදු කරන්නේ නම්, ඔවුන් ආරක්ෂාව, පැවැත්ම, සැනසුම හා ශාන්තිය ලබනු ඇත. ඔවුන්ගේ කටයුතු භාර පාලකයාට ඔවුහු ප්රිය කරනු ඇත. පාලකයාද ඔවුන් ප්රිය කරනු ඇත.

අර්ථ කථනය: ඉංග්‍රීසි ප්‍රංශ ස්පාඤ්ඤ තුර්කි උරුදු ඉන්දුනීසියානු බොස්නියානු බෙංගාලි චීන පර්සියානු ටගාලොග් හින්දි හවුසා
අර්ථ කථන නිරීක්ෂණය