عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُما قَالَ:
إِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْزَلَ: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللهُ فَأُولَئِكَ هُمِ الْكَافِرُونَ} [المائدة: 44] وَ {فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ} [المائدة: 45] وَ {فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ} [المائدة: 47] ، قَالَ: قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: أَنْزَلَهَا اللهُ فِي الطَّائِفَتَيْنِ مِنَ اليَهُودِ، وَكَانَتْ إِحْدَاهُمَا قَدْ قَهَرَتِ الأُخْرَى فِي الجَاهِلِيَّةِ، حَتَّى ارْتَضَوْا وَاصْطَلَحُوا عَلَى أَنَّ كُلَّ قَتِيلٍ قَتَلَتْهُ العَزِيزَةُ مِنَ الذَّلِيلَةِ فَدِيَتُهُ خَمْسُونَ وَسْقًا، وَكُلَّ قَتِيلٍ قَتَلَتْهُ الذَّلِيلَةُ مِنَ العَزِيزَةِ فَدِيَتُهُ مِائَةُ وَسْقٍ، فَكَانُوا عَلَى ذَلِكَ حَتَّى قَدِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ المَدِينَةَ، وَذَلَّتِ الطَّائِفَتَانِ كِلْتَاهُمَا لِمَقْدَمِ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، ورَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَئِذٍ لَمْ يَظْهَرْ، وَلَمْ يُوطِئْهُمَا عَلَيْهِ، وَهُوَ فِي الصُّلْحِ، فَقَتَلَتِ الذَّلِيلَةُ مِنَ العَزِيزَةِ قَتِيلًا، فَأَرْسَلَتِ العَزِيزَةُ إِلَى الذَّلِيلَةِ: أَنِ ابْعَثُوا إِلَيْنَا بِمِائَةِ وَسْقٍ، فَقَالَتِ الذَّلِيلَةُ: وَهَلْ كَانَ هَذَا فِي حَيَّيْنِ قَطُّ دِينُهُمَا وَاحِدٌ، وَنَسَبُهُمَا وَاحِدٌ، وَبَلَدُهُمَا وَاحِدٌ، دِيَةُ بَعْضِهِمْ نِصْفُ دِيَةِ بَعْضٍ؟ إِنَّا إِنَّمَا أَعْطَيْنَاكُمْ هَذَا ضَيْمًا مِنْكُمْ لَنَا، وَفَرَقًا مِنْكُمْ، فَأَمَّا إِذْ قَدِمَ مُحَمَّدٌ فَلَا نُعْطِيكُمْ ذَلِكَ، فَكَادَتِ الحَرْبُ تَهِيجُ بَيْنَهُمَا، ثُمَّ ارْتَضَوْا عَلَى أَنْ يَجْعَلُوا رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمْ، ثُمَّ ذَكَرَتِ العَزِيزَةُ، فَقَالَتْ: وَاللهِ مَا مُحَمَّدٌ بِمُعْطِيكُمْ مِنْهُمْ ضِعْفَ مَا يُعْطِيهِمْ مِنْكُمْ، وَلَقَدْ صَدَقُوا، مَا أَعْطَوْنَا هَذَا إِلَّا ضَيْمًا مِنَّا، وَقَهْرًا لَهُمْ، فَدُسُّوا إِلَى مُحَمَّدٍ مَنْ يَخْبُرُ لَكُمْ رَأْيَهُ: إِنْ أَعْطَاكُمْ مَا تُرِيدُونَ حَكَّمْتُمُوهُ، وَإِنْ لَمْ يُعْطِكُمْ حَذِرْتُمْ فَلَمْ تُحَكِّمُوهُ، فَدَسُّوا إِلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاسًا مِنَ المُنَافِقِينَ لِيَخْبُرُوا لَهُمْ رَأْيَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَلَمَّا جَاءَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ اللهُ رَسُولَهُ بِأَمْرِهِمْ كُلِّهِ وَمَا أَرَادُوا، فَأَنْزَلَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الذِينَ قَالُوا آمَنَّا} [المائدة: 41] إِلَى قَوْلِهِ: {وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللهُ فَأُولَئِكَ هُمِ الْفَاسِقُونَ} [المائدة: 47] ثُمَّ قَالَ فِيهِمَا: وَاللهِ نَزَلَتْ، وَإِيَّاهُمَا عَنَى الله عَزَّ وَجَلَّ.
المزيد
ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ) ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਅੱਲ੍ਹਾ ਤਆਲਾ ਨੇ ਇਹ ਆਇਤਾਂ ਨਾਜ਼ਿਲ ਕੀਤੀਆਂ:
{ਅਤੇ ਜੋ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਕਾਫਰ ਹੈ} [ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 44], {ਉਹ ਹੀ ਜ਼ਲਿਮ ਹਨ} [ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 45],
{ਉਹੀ ਫਾਸਿਕ ਹਨ} [ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 47]। ਇਬਨ ਅਬਾਸ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਆਇਤਾਂ ਯਹੂਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਨਾਜ਼ਿਲ ਹੋਈਆਂ। ਜਾਹਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਥਾ ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਹਕੂਮਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਹਿਸੀਲ-ਤਫਾਵਤ ਬਣਾਈ: ਜਿੱਥੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨੇ ਮਜਬੂਰ ਜਥੇ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਦੰਡ ਰਕਮ ਪੰਜਾਹ ਸੱਕ ਸੀ; ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਦੰਡ ਸੌ ਸੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਨਬੀ ﷺ ਮਦੀਨਾ ਪੁੱਜੇ, ਦੋਹਾਂ ਜਥੇ ਉਸ ਦੇ ਆਗਮਨ ‘ਤੇ ਨਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦਿਨ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਥਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਰਦਾ ਹਸਾਬ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੱਕ ਮੰਗਿਆ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਜਥਾ ਸਹੀ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੁਹੰਮਦ ﷺ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਲੜਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਸੂਲ ﷺ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਣ।ਫਿਰ ਇੱਕ ਜਥਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਹੁੰਮਦ ﷺ ਜੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਦੂਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਸਹਿਮਤੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਮੁਨਾਫ਼ਿਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਰਸੂਲ ﷺ ਤੱਕ ਪੁੱਜੀ।ਜਦੋਂ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਨਾਜ਼ਿਲ ਕੀਤਾ: {ਹੇ ਰਸੂਲ! ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਕੌਫ਼ਰ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਾ ਕਰਨ} [ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 41] ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ {ਜੋ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਫਾਸਿਕ ਹੈ} [ਅਲ-ਮਾਇਦਾ: 47] ਤੱਕ।
ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਜਥੇ ਇਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।
